Grzybnica – cmentarzysko gockie

Historia

   Czas założenia nekropoli w Grzybnicy można określić na okres wpływów rzymskich, czyli lata 80-120 n.e. Jej rozkwit i okres najbardziej intensywnego użytkowania kończy się ok. roku 160-200/230 n.e. Ma ona związek z napłynięciem ze Skandynawii ludności germańskiej identyfikowanej z plemionami Gotów i Gepidów. Na terenie Polski utworzyli oni tzw. kulturę wielbarską. Dalej przemieszczali się poprzez Mazowsze, wschodnią część Małopolski, Podlasie, Wołyń, Polesie, a następnie Ukrainę aż do Rumunii.

Architektura

   Na terenie nekropolii znajduje się 5 kamiennych kręgów, 2 kurhany oraz ponad 40 bruków i grobów płaskich. Dwa największe kręgi mają średnicę 40 metrów i należą do największych w Europie, dwa mniejsze po 13 metrów, a najmniejszy 8 metrów. W środku kręgów umieszczono pojedyncze kamienne głazy. Kręgi zbudowano z występujących w okolicy głazów narzutowych, które poddano obróbce. Wszystkie głazy w kręgach otoczone były u podstawy małymi kamieniami.
   Odkryte groby sporządzono w obrządku pochówku szkieletowego oraz ciałopalnego. Prawdopodobnie wynika to z tego, że przybysze nie byli jednolitym narodem, a składali się z wielu plemion i rodów, przez co różnili się obrządkami. Ciekawym jest fakt, że w obu przypadkach wraz ze zmarłymi w grobach nie umieszczano broni. We wszystkich kręgach stwierdzono pozostałości uczt obrzędowych oraz ceremonii rytualnych związanych z ciałopaleniem i chowaniem prochów.
   Unikatem w skali kraju są trójkątne bruki grobowe, występujące jedynie w południowej Norwegii i zachodniej Szwecji. Kręgi kamienne w Grzybnicy według współczesnych interpretacji są konstrukcjami kultowymi, które pomimo obecności na obszarze cmentarzyska, nie pełniły roli elementu nekropoli. Uważa się, iż kręgi były miejscami zgromadzeń plemiennych, tzw. tingów, a być może również miejscami odprawiania obrzędów i składania ofiar.

Stan obecny

   Od 1979 roku stanowisko jest rezerwatem archeologicznym, obecnie konstrukcje kamienne są w pełni odsłonięte, zrekonstruowane w miejscach zniszczonych i udostępnione zwiedzającym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hahuła K., Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy, Koszalin 1992.
Wołągiewicz R., Kręgi kamienne w Grzybnicy, Koszalin 1977.
Strona internetowa zabytek.pl, Cmentarzysko gockie Grzybnica.