Grzegorzowice – rotunda św Jana Chrzciciela

Historia

   Średniowieczna rotunda w Grzegorzowicach niegdyś datowana była na koniec XI wieku, jednak nowsze badania przesunęły okres jej budowy na drugą połowę XIII, a nawet na początek XIV wieku. W najstarszej znanej wzmiance źródłowej z lat 1334-1336, zawartej w spisie dziesięciny papieskiej, określona została jako “ecclesia nova”, stąd przypuszczenie, iż powstała niedługo przed tą datą. Według kronikarza Jana Długosza fundatorem kościoła był Nawój herbu Topór.
   Przed 1627 rokiem do rotundy dobudowano nawę, a w 1633 roku dokonano konsekracji przebudowanej świątyni. W 1845 roku była ona już w tak złym stanie, że planowano jej kapitalny remont. Zamiarów tych nie zrealizowano, co doprowadziło w 1851 roku do zawalenia się dachu i zamknięcia kościoła dla wiernych. W 1854 roku świątynię odbudowano i wzniesiono przy niej zakrystię. W 1932 roku przeprowadzono kolejną gruntowną restaurację, połączoną z wyeksponowaniem romańskiego wątku murów i rekonstrukcją maswerku okna apsydy. 

Architektura

   Rotunda zbudowana została z kamienia łamanego, na planie koła z umieszczoną od wschodu półokrągłą apsydą. W apsydzie umieszczono okrągłe okienko z czwórlistnym gotyckim maswerkiem.  Od południowej strony w nawie rotundy znalazły się dwa półkoliście zamknięte okna późnoromańskie.

Stan obecny

   Obecnie średniowieczna rotunda stanowi prezbiterialną, wschodnią część nowożytnego kościoła św. Jana Chrzciciela, przysłonięta jest więc od zachodu czworoboczna nawą a od północy zakrystią. We wnętrzu kościoła znajduje się kamienna chrzcielnica z XIV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Świechowski Z., Katalog architektury romańskiej w Polsce, Warszawa 2009.
Strona internetowa zabytek.pl, Kościół par. pw. św. Jana Chrzciciela Grzegorzowice.