Gryżyna – kościół św Marcina

Historia

   Kościół św. Marcina został wzniesiony w czwartej ćwierci XIII wieku z inicjatywy i fundacji Wojsława Borka, właściciela wsi. Pierwotnie był to kościół parafialny, a od XVII wieku filialny. Pod koniec XIV lub na początku XV wieku Jan Borek Gryżyński translokował wieś na nowe miejsce. W 1512 roku zakupił ją Maciej Gostyński, a następnie przechodziła ona wraz z kościołem na własność Staręskich, Gołutowskich i Mąkowskich. Ostatni remont świątyni przeprowadzono w latach 1737-1738, od końca XVIII wieku popadał on w ruinę. W 1953 roku ruiny  były konserwowane.

Architektura

   Kościół był budowlą wczesnogotycką, jednonawową,  orientowaną, składającą się z nawy i węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Świątynia została wzniesiona z kamieni polnych o nieregularnych kształtach łączonych zaprawą.  Do wnętrza nawy prowadziły dwa portale, zachodni i południowy, zamknięte łukami ostrymi. W południowej ścianie nawy i prezbiterium znajdowały się trzy okna, ściana północna zgodnie ze średniowieczną tradycją budowlaną nie posiadała otworów okiennych. Po stronie wschodniej znajdowało się pojedyncze, ostrołukowe okno. Wewnątrz prezbiterium oddzielono od nawy ścianą tęczową zwieńczoną ostrołukiem, a jego wnętrze pierwotnie było sklepione.

Stan obecny

   Do dziś zachowały się mury obwodowe kościoła o wysokości sięgającej 7 metrów. W prezbiterium widoczne są nikłe ślady osadzenia sklepienia. Wstęp na teren zabytku jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Maluśkiewicz P., Gotyckie kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2008.
Strona internetowa zabytek.pl, Kościół pw. Św. Marcina Gryżyna.