Grywałd – kościół św Marcina

Historia

Kościół św Marcina w Grywałdzie wzniesiono w II połowie XV wieku na miejscu wcześniejszej świątyni. Legenda głosi, że jeszcze wcześniej w tym właśnie miejscu znajdowała się pogański chram. Przed 1618 rokiem kościół przebudowano. Zmiany dotyczyły głównie konstrukcji dachu i stropów. W tym okresie dostawiono również wieżę, a wnętrze pokryto polichromią. W 1845 roku dobudowano zakrystię i kruchtę. Na początku XX wieku kościół był już bardzo zaniedbany, jednak gruntowny remont przeprowadzono dopiero w 1937 roku. Kolejne poważne prace renowacyjne odbyły się w 2000 roku, m.in. w całości wymieniono wtedy gontowe pokrycie.

Architektura

Kościół zachował do dziś swój pierwotny gotycki charakter. Jest to świątynia orientowana, trójdzielna, obita i pokryta gontem. Składa się ze zrębowego prezbiterium i nawy oraz czworokątnej wieży o konstrukcji słupowej. Prezbiterium zamknięte jest prostokątnie, co jest typowe dla kościołów podhalańskich. Od północy przylega do niego zakrystia, a do nawy od południa kruchta, obie są jednak elementami już nowożytnymi. Wieżę oraz północną część nawy otaczają oszalowane soboty. Prezbiterium i nawę przykrywają oddzielne dachy dwuspadowe, zaś w dachu nad nawą znajduje się niewielka czworościenna sygnaturka. Jest to prawdopodobnie efekt przebudowy. Przypuszcza się, że pierwotnie był tu typowy dla małopolskich kościołów gotyckich dach jednokalenicowy w systemie więźbowo-zaskrzynieniowym. Wieża posiada nadwieszoną izbicę i nakryta jest stromym dachem namiotowym o załamanych połaciach. Wejście południowe do kościoła ujęte jest gotyckim, ostrołukowym portalem. Wnętrze pokrywa znacznie zniszczona polichromia, zawierająca motywy figuralne i ornamentalne. Do średniowiecznych elementów wyposażenia kościoła należy późnogotycki tryptyk z XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Cisowski B., Duda M., Kraków 2005.
Strona internetowa grywald.podhale.pl, Kościół Św. Marcina.