Gryfino – kościół Narodzenia NMP

Historia

   Początek budowy kościoła miał miejsce w 1278 roku. Do 1300 roku zakończono budowę części wschodniej, czyli prezbiterium i transept. Drugi etap budowy prawdopodobnie został zakończony w 1325 roku, wybudowany miał wtedy zostać korpus bazylikowy, a książę Otton I ofiarował drugi ołtarz. Trzeci etap budowy miał miejsce w XV stuleciu, kiedy to podwyższone zostały nawy boczne i wieża oraz zostały założone sklepienia gwiaździste.
   W XVI wieku świątynię przejęli protestanci. W czasach nowożytnych architektura świątyni zasadniczo nie uległa zmianie. Poważna restauracja miała miejsce w XIX wieku pod kierunkiem architekta Buchterkircha, znanego z niezbyt udanych regotyzacji pomorskich świątyń. W 1938 roku został zmieniono średniowieczny stożek na wieży na kolidujący z architekturą gotyku hełm neobarokowy.

Architektura

   W XIII wieku wzniesiono część wschodnią kościoła, czyli prezbiterium i transept. Partie te zostały wybudowane z ciosów kamiennych z dodatkiem cegły w detalach architektonicznych. Do 1325 roku, wybudowano z cegły korpus bazylikowy, o trzech nawach i jednym przęśle oraz kamienną w dolnej części wieżę zachodnią.  W XV wieku zostały podwyższone nawy boczne do wysokości nawy głównej oraz zostały założone sklepienia gwiaździste. Do tego czasu świątynia pokryta była drewnianym stropem.
   Ostatecznie średniowieczna świątynia składała się z prostokątnego prezbiterium, transeptu, jednoprzęsłowego, trójnawowego korpusu halowego oraz wieży dostawionej od zachodu do korpusu i zakrystii przylegającej od północy do prezbiterium. Wieża została wzniesiona na planie kwadratu, pierwotnie była dwukondygnacyjna z kruchtą w przyziemiu, na przełomie XIV i XV wieku podwyższona o trzecią i czwartą kondygnację z blendami i bliźniaczymi, ostrołukowymi oknami. Elewacje kościoła opięto przyporami i zwieńczono trójkątnymi szczytami ozdobionymi ostrołukowymi blendami. Całą budowlę nakrywają dachy dwuspadowe. We wschodniej ścianie prezbiterium umieszczono duże czterodzielne okno ostrołukowe, wchodzące w strefę szczytu, nadbudowanego około 1300 roku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Gryfino, kościół Narodzenia NMP.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gryfinie.