Gryfice – miejskie mury obronne

Historia

   Początkowo Gryfice były słowiańską osadą powstałą przy brodzie przez rzekę. Jej wielkość doprowadziła w 1264 roku do lokowania miasta na prawie lubeckim przez księcia Warcisława III. Nowy ośrodek miejski od 1295 roku należał do księstwa wołogoskiego, podstawą jego rozwoju było pośrednictwo w handlu, głównie zbożem spławianym Regą.
  Budowę murów obronnych w Gryficach na miejscu dawnej palisady ziemno-drewnianej rozpoczęto w 1300 roku. Otoczono miasto ceglano – kamiennym murem obronnym, zaopatrzonym w otwarte baszty łupinowe. W XV wieku obwarowania zmodernizowano. Obok baszt wykuszowych pojawiły się zamknięte baszty cylindryczne, a bramy miejskie podwyższono. W 1658 roku spaliła się brama Wysoka, która po odbudowie nie powróciła już do pierwotnej wysokości. Fortyfikacje dotrwały w takim stanie do końca XVIII wieku. Po utracie znaczenia obronnego zaczęły być sukcesywnie rozbierane i adoptowane na różne cele.

Architektura

  Do wznoszenia murów obronnych wykorzystano kamienie w dolnych partiach, oraz cegły w górnych. Linia murów osiągnęła długość 650 metrów. Ich wysokość była zróżnicowana, od 3 do 5 metrów, natomiast grubość w niektórych miejscach sięgała od 40 do 80 cm. Zwieńczone były blankami, a od wewnętrznej strony posiadały ganek strażniczy. Mury wzmocnione były trzema basztami pełnymi: Prochową, Młyńską i Mostową oraz nieustaloną ilością baszt wykuszowych.
   Do miasta prowadziły trzy bramy:  Wysoka (Szczecińska), Reska i Kamienna (Młyńska). Brama Wysoka od XV wieku zwieńczona była dwoma gotyckimi szczytami. Jako jedna z nielicznych posiada zachowany drewniany, belkowy strop wewnątrz przejazdu. Na uwagę zasługuje także prowadnica brony, która znajduje się od wewnątrz przejazdu, a nie jak to się powszechniej spotyka, po jego zewnętrznej stronie. Brama Kamienna początkowo była budowlą o kształcie graniastosłupa. W wyniku XV-wiecznej rozbudowy otrzymała wysmukłe szczyty. Podobnie jak Wysoka uległa zniszczeniu w wyniku pożaru, po którym tylko częściowo przywrócono jej pierwotny wygląd. Niezachowana brama Reska znajdowała się w zachodniej części obwarowań. Była wzniesiona na rzucie prostokąta i zwieńczona dwoma szczytami. Dodatkowo broniona była przedbramiem składającym się z dwóch cylindrycznych baszt połączonych ze sobą murem.

Stan obecny

  Dziś fragmenty murów zachowały się pomiędzy ul. Wałową, Górską a Niepodległości i częściowo wzdłuż biegu rzeki Regi. Ponadto zobaczyć można Bramę Wysoką, obniżoną w XVII wieku i przebudowaną w stylu gotycko-renesansowym, podobnie przebudowaną bramę Kamienną oraz gotycką basztę Prochową. Brama Wysoka mieści obecnie Muzeum Ziemi Gryfickiej i punkt informacji turystycznej, brama Kamienna służy natomiast za hotel. Basztę Prochową przystosowano do zwiedzania i uruchomiono w niej punkt widokowy.

pokaż bramę Kamienną na mapie

pokaż bramę Wysoką na mapie

pokaż basztę Prochową na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Lukas E, Średniowieczne mury miejskie na Pomorzu Zachodnim. Poznań 1975.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.