Gryfice – kaplica św Jerzego

Historia

   Kaplica św. Jerzego  powstała w miejscu dawniejszej kamiennej kapliczki, która została wzniesiona w XIV wieku i przy której funkcjonował od 1337 roku szpital dla trędowatych, a następnie dla biednych, starców i chorych. By w nabożeństwach mogli uczestniczyć chorzy i personel szpitala, rozpoczęto w pierwszej połowie XV wieku budowę kaplicy. Według uchwały rady miejskiej z 1598 roku szpital powinien utrzymywać 25 pensjonariuszy, zapewniając im mieszkanie w tzw. komorach lub budach. Patronat nad szpitalem należał do miasta, zaś nadzór nad działalnością placówki powierzono w okresie po reformacji dwom inspektorom. Jeden z nich reprezentował miasto, drugim był ksiądz z kościoła mariackiego w Gryficach. Przy kaplicy i szpitalu od czasów średniowiecza istniał także cmentarz, na którym chowano zmarłych pensjonariuszy szpitala i przytułku klasztornego oraz ubogich mieszkańców Gryfic.
   Około 1534 roku kaplica została przejęta przez protestantów, lecz ciągle służyła mieszkańcom szpitala. W latach 60-tych XIX wieku wciąż co sześć tygodni odprawiano w niej nabożeństwa dla pensjonariuszy. W drugiej połowie XIX lub na początku XX wieku kaplicę wyremontowano, a w jej podziemiu zbudowano kostnicę. Po 1945 kaplica nie była użytkowana, a elementy jej wyposażenia uległy rozproszeniu bądź zniszczeniu. W latach 60-tych XX wieku została wyremontowana z przeznaczeniem na kaplicę cmentarną. Rozebrano wówczas empory oraz podziemną kostnicę dostępną z portalu północnego, który został wówczas zamurowany.

Architektura

   Budowla wzniesiona jest z licowanej cegły w stylu gotyckim, na planie nieregularnego ośmiokąta o wymiarach 12,3 x 7,8 metra. Została zaplanowana w układzie salowym, z wyodrębnionym pięciobocznym prezbiterium. Fasada zachodnia zwieńczona została prostym szczytem i udekorowana dwoma sterczynami. Są one przedłużeniem skarp narożnych. Wraz z nimi tworzy jednolite pole podzielone pionowo siedmioma wysokimi ostrołukowymi blendami. Na dwóch blendach, w środkowej części umieszczone zostały wąskie półkoliste otwory okienne, a na jednej, w części górnej prostokątny. W ścianach podłużnych od strony południowej znajduje się pięć wnęk zamkniętych półkoliście, z czego jedna po lewej stronie jest większa od pozostałych. Wśród nich umieszczone zostały dwa ostrołukowe okna, z czego jedno o dwóch ściętych węgarach. Po stronie północnej znajduje się identyczne okno i cztery wnęki, z których trzy są usytuowane nad zamurowanym portalem o trzech prostych uskokach i zaokrąglonych archiwoltach. Apsyda zostało wzmocniona czterema skarpami. Wnętrze jest proste, nakryte drewnianym stropem, niegdyś z dwoma bocznymi drewnianymi emporami. W nawie znajdują się segmentowe wnęki. Otwory okienne posiadają wnęki profilowane.

Stan obecny

   Do dziś obiekt spełnia rolę miejsca sakralnego, gdzie odprawia się ostatnie modły i egzekwie przed pochowaniem zmarłego, po rewitalizacji w kaplicy utworzono także lapidarium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa zabytek.pl, Kaplica cmentarna pw. św. Jerzego Gryfice.
Strona internetowa wikipedia.org, Kaplica św. Jerzego w Gryficach.