Gosławice – zamek

Historia

   Budowę zamku w Gosławicach łączyć można z biskupem poznańskim Andrzejem Łaskarzem, który około 1418 roku rozpoczął wznoszenie swej rezydencji. Zamkiem wraz z wsią należał potem do wielu rodzin wielkopolskich. Z badań archeologicznych wynika, że został zniszczony w okresie „potopu szwedzkiego”, a na początku XIX wieku zrujnowany obiekt wszedł w skład zabudowy folwarku i został częściowo przerobiony na browar.

Architektura

   Zamek wzniesiony został na wąskiej piaszczystej łasze od zachodu graniczącej z bagiennymi, podmokłymi terenami, a od północy z wodami jeziora. Od południa dostęp także utrudniały bagna i najprawdopodobniej fosa, natomiast od wschodu nie było żadnych większych naturalnych przeszkód.
   Pierwotnie ceglany zamek składał się z dwóch równolegle do siebie ustawionych dwukondygnacyjnych i dwuizbowych na każdym piętrze domów, połączonych trzecim, krótkim skrzydłem po stronie południowej i kurtyną muru na północy, zamykającymi wewnętrzny dziedziniec o szerokości 8 metrów. Całe czworoboczne założenie miało wymiary 22×25 metrów. Strzelnice w zewnętrznych ścianach domów świadczą o ich obronnym charakterze, choć całe założenie było bezwieżowe. Oba główne budynki miały po dwie kondygnacje i były podpiwniczone, przy czym pod krótkim łącznikiem południowym funkcjonował podziemny loch. Brama znajdowała się w krótkiej kurtynie północnej.
   W drugiej fazie rozbudowy w pierwszej połowie XV wieku zamek rozbudowano. Powstał wówczas czworobok murów zewnętrznych o wymiarach 38×42 metry i wysokości około 4 metrów, wydzielających obszar niezabudowanego międzymurza. W narożach nowego muru obwodowego wzniesiono nadwieszane, cylindryczne bartyzany o wewnętrznej średnicy 3,6 metra, zapewne połączone z gankiem strzeleckim, od strony międzymurza opartym na arkadowych wnękach. Grubość muru była znacznie zróżnicowana: od 1 metra (kurtyna północna i zachodnia) poprzez około 1,4 metra (kurtyna południowa) do 2,3 metra od najbardziej zagrożonej strony (kurtyna wschodnia). Całość otaczała fosa, nad którą po stronie południowej dobudowano dansker, do którego prowadził drewniany, nadwieszany ganek. Bramę zewnętrzną w kurtynie umieszczono również po stronie północnej. Poprzedzał ją zwodzony most oparty na czterech filarach, po dwóch przy ścianie wewnętrznego obwodu i dwóch przy zewnętrznym murze obronnym po jego wewnętrznej stronie.

Stan obecny

   Wyremontowany w okresie powojennym zamek, składający się z muru obwodowego oraz dwóch bielonych piętrowych budynków jest dziś siedzibą Muzeum Okręgowego w Koninie. W gotyckich piwnicach mieści się stała i czasowa wystawa archeologiczna, a w górnych pomieszczeniach m.in. znalazła miejsce ekspozycje obrazującą dzieje Konina.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Olejniczak K., Grody i zamki w Wielkopolsce, Poznań 1993.