Gosławice – kościół św Andrzeja

Historia

   Kościół jest fundacją biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza z pierwszej połowy XV wieku. Po jego śmierci w 1436 roku prace budowlane nadzorował jego bratanek, wojewoda brzesko – kujawski Jan Licheński, który sprowadził warsztat budowlany z obszaru państwa krzyżackiego. Wówczas zainstalowano centralny filar i wzniesiono sklepienia.

Architektura

   Kościół wzniesiony został w większości z cegły na rzucie ośmioboku z czterema aneksami tworzącymi kształt krzyża. Trzy z aneksów założono na planie kwadratu, a jeden z nich, położony od wschodu, ma wydłużoną formę i pełni funkcję prezbiterium. Aneksy zachodni i północny były pierwotnie dwukondygnacyjne o czym świadczą cylindryczne wieżyczki schodowe. Aneks zachodni który zachowany jest bez zmian, zawiera kruchtę i chór organowy. Północny mieścił zakrystię i być może skarbiec.
   Najistotniejszą cechą artykulacji wnętrza nawy jest nałożenie na ściany płaskich filarów, łączących się w ostrołukowe arkady. Jej sklepienie palmowe opiera się na ustawionym pośrodku kościoła, wysmukłym, ośmiobocznym, kamiennym filarze. Natomiast pomieszczenia boczne sklepione są gwiaździście, brak w nich jednak środkowych filarów. Na kamiennych wspornikach żeber umieszczone są unikalne, rzeźbione tarcze herbowe członków polskiej delegacji na sobór w Konstancji. W kościele znajduje się także ośmioboczna chrzcielnica z XV wieku z wtórnie użytych detali architektonicznych kościoła.

Stan obecny

   Świątynia ze względu na kształt i powiązane z nim treści ideowe jest jedną z bardziej niezwykłych gotyckich budowli na terenie Polski. Zadziwia delikatnością i niejako pałacową wystawnością, inspiracji jego wnętrza można szukać w refektarzach zamków krzyżackich, a zwłaszcza refektarza letniego na zamku w Malborku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kowalski J., Gotyk Wielkopolski. Architektura sakralna XIII-XVI wieku, Poznań 2010.

Walczak M., Kościoły gotyckie w Polsce, Kraków 2015.