Gnojnik – kościół św Marcina

Historia

Kościół św. Marcina został wzniesiony w 1380 roku z fundacji Marka Żegoty, kanonika krakowskiego i kustosza kolegiaty sandomierskiej, ówczesnego właściciela Gnojnika. Konsekracji budowli dokonał dwa lata później biskup krakowski Jan Radlica. W latach 1575-1617 kościół zamieniony był na zbór ariański, a po odzyskaniu przez katolików odnowiony w 1633 roku. W 1657 świątynia została spustoszona w wyniku najazdu wojsk siedmiogrodzkich. W 1900 roku została częściowo przekształcona w stylu neogotyckim, kiedy to nadbudowano wieżę w miejsce drewnianej izbicy, przebudowano dachy i wzniesiono wieżyczkę na sygnaturkę. W 1963 roku dobudowano od południa kruchtę murowaną w miejsce drewnianej.

Architektura

Kościół jest budowlą murowaną z kamienia, jednonawową. Składa się z kwadratowej nawy, wieży z kruchtą w przyziemiu, pierwotnie o połowę niższej i dwuprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie, z zakrystią od północy. Na zewnątrz kościół opięty jest uskokowymi przyporami i obwiedziony kamiennym cokołem. W murach znajdują się liczne otwory strzelnicze. Wewnątrz w prezbiterium założono gotyckie  sklepienie krzyżowo-żebrowe, z żebrami przechodzącymi w służki, w nawie znajdują się stropy płaskie. Na południowej stronie znajduje się ostrołukowy, ujęty w pinakle i ozdobiony maswerkami, kamienny portal  z około 1380 roku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Krupiński A., Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, Kraków 1989.