Gniezno – klasztor franciszkanów i klarysek

Historia

   Budowę kościoła i klasztoru franciszkańskiego rozpoczęto około 1275 roku z inicjatywy księcia Bolesława Pobożnego i jego żony Jolenty. Prace przerwała śmierć fundatora w 1279 roku, lecz wkrótce potem książę Przemysł II rozpoczął budowę klasztoru klarysek, w którym znaleźć miała schronienie księżna Jolenta. Jednonawowy kościół klarysek był gotowy prawdopodobnie w 1283 roku. Dopiero później przystąpiono do dalszych prac w kościele franciszkańskim. Jego budowę zakończono prawdopodobnie około 1295 roku.
   Kościoły oraz zabudowania klasztorne spłonęły w 1613 roku. Po odbudowie, a zwłaszcza po gruntownej przebudowie w drugiej połowie XVIII wieku zatraciły one wiele pierwotnych cech stylowych. W 1836 roku władze pruskie zamknęły klasztor franciszkanów, rok później ten sam los dotknął klaryski. Klasztor franciszkański zajęło wojsko, a dom klarysek rozebrano na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku. Franciszkanie powrócili do swej dawnej siedziby w 1928 roku. W latach 1930-1932 przeprowadzili konserwację świątyni, przywracając jej częściowo formy gotyckie.

Architektura

   Wczesnogotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Antoniego jest budowlą jednonawową z wydłużonym prezbiterium. Jego obecna nawa północna to dawne oratorium klarysek. Od zachodu do nawy dobudowana jest czterokondygnacyjna, czworoboczna wieża, nakryta namiotowym daszkiem, wzniesiona w XV wieku. Kościół  na zewnątrz opięty jest przyporami. Nad nawą i prezbiterium wznosi się wspólny dach dwuspadowy, a oratorium nakryte jest dachem pulpitowym. Prezbiterium zwieńczono wczesnogotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Pseudogotyckie sklepienie nawy głównej założono w latach 1930-1932. Ze średniowiecznych budynków klasztornych pozostały jedynie fundamenty na których w XVIII wieku wzniesiono nowe założenie klasztorne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Maluśkiewicz P., Gotyckie kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2008.

Strona internetowa regionwielkopolska.pl, Kościół klasztorny franciszkanów pw. Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego w Gnieźnie.