Głogówek – miejskie mury obronne

Historia

   Najstarsza informacja o istnieniu obwarowań w Głogówku pochodzi z 1379 roku. Wspomniana została wówczas jedna z bram miejskich, którą określono jako nowo powstałą. Wskazuje to na prawdopodobieństwo wcześniejszego istnienia innych bram i fortyfikacji. Inicjatorem ich budowy był zapewne książę Bolesław niemodliński, a dzieło kontynuował jego najmłodszy syn Henryk i być może również Władysław Opolczyk. Obwód murów powstawał prawdopodobnie w przeciągu co najmniej kilku pokoleń. Prawdopodobnie jako pierwsze wzniesiono mury i bramy, a dopiero w następnej kolejności wieże przybramne.
   W 1428 roku pod miasto podeszło wojsko husyckie Prokopa Wielkiego, jednak w odróżnieniu od wielu innych miast śląskich Głogówek nie musiał się bronić i nie uległ zniszczeniu, pomimo iż husyci zajęli zamek. Bolko V, ówczesny książę Głogówka i Prudnika potwierdził przysięgą, że przechodzi na ich stronę. Pozostał Husyckim sojusznikiem przez następne lata, czynnie biorąc udział w zbrojnych najazdach i znacznie się przy tym bogacąc.
   Cięższą próbę przeszło miasto w 1643 roku, gdy Głogówek został oblężony i zdobyty przez wojska szwedzkie w trakcie wojny trzydziestoletniej. Ucierpiały wówczas zapewne również i mury miejskie. Obwarowania zostały ostatecznie zburzone około 1870 roku, zapewne z uwagi na utrudnienia komunikacyjne wewnątrz miasta.

Architektura

   Obwód murów obronnych Głogówka miały w przybliżeniu kształt prostokąta, zaokrąglonego w narożach i opierającego się od północnego wschodu o zamek książęcy. Zamykały one obszar średniowiecznego miasta o wielkości 11 ha. Grubość muru wynosiła około 1,6 metra, wysokość pozostaje nieznana. Co najmniej od końca średniowiecza zwieńczony był zadaszonym chodnikiem dla obrońców w którego przedpiersiu przepruto otwory strzelcze. Obwód murów prawdopodobnie został wzmocniony basztami, a od zewnątrz przedpole zabezpieczał przekop. Na weducie z pierwszej połowy XVI wieku widoczne są baszty czworoboczne o rożnych wielkościach i zwieńczeniach oraz nadwieszana na murze bartyzana.
   Do miasta prowadziły trzy bramy miejskie: Kozielska od zachodu, Zamkowa zwana także Mariacką od północy i późniejsza Wodna od południa. Brama Kozielska i Wodna miały pierwotnie formę niskich, krótkich czworobocznych budynków. Bramę Wodną flankowała czworoboczna wieża, a bramę Zamkową czworoboczna wieża Więzienna, wzniesiona lub podwyższona pod koniec XVI wieku. Jej nazwa wywodzi się od nieoświetlonego lochu z łańcuchem przymocowanym do ściany w jej dolnej kondygnacji. Wyższe piętra oprócz funkcji strażniczo – obronnych pełniły także rolę magazynów.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowały się nieliczne, mocno obniżone fragmenty muru miejskiego. Z bram miejskich jako jedyna przetrwała brama Zamkowa, niestety w formie mocno przekształconej w czasach nowożytnych. Nieopodal niej znajduje się wieża strażniczo-więzienna zbudowana w 1595 roku. Obecnie jest ona siedzibą Muzeum Regionalnego, którego zbiory to eksponaty etnograficzne, ilustrujące kulturę życia mieszkańców dawnego Głogówka i okolicy. Szczególne zainteresowanie budzą dawne cele więzienne, z których jedna przed wiekami pełniła funkcję izby tortur.

pokaż Wieżę Więzienną na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Chrzanowski T., Głogówek, Warszawa 1977.

Strona internetowa skladnica gornoslaska.pl, Miasto Głogówek i mury obronne.