Gierszowice – kościół św Michała

Historia

   Kościół w Gierszowicach po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1300 roku i ponownie w 1376 roku, jednak jego budowa miała miejsce około ostatniej ćwierci XIII wieku, prawdopodobnie z fundacji ówczesnych właścicieli wsi, którymi byli Panowie z Pogorzeli. W 1503 roku powiększony został o wieżę z emporą, a już w czasach nowożytnych o dwie kruchty od strony południowej. W okresie tym powiększono także niektóre okna. Od 1534 do 1945 roku kościół pozostawał w rękach protestantów, dziś jest świątynią filialną dla parafii w Krzyżowicach.

Architektura

   Kościół wzniesiono z cegieł (o okładzie dwuwozówkowym), początkowo jako dość prostą budowlę składającą się z pojedynczej, prostokątnej w planie nawy oraz dostawionego do niej od wschodu, nieco węższego, także czworobocznego prezbiterium. Dopiero na początku XVI wieku budowlę powiększono o czworoboczna wieżę wtopioną w nawę od zachodu. Zarówno nawa jak i prezbiterium wzmocnione zostały w narożnikach przyporami, choć w nawie o wewnętrznej wielkości 11,6 x 8,1 metra zastosowano jedynie drewniany strop. Sklepione zostało natomiast pojedyncze przęsło prezbiterium (6,7 x 6,1 metra), zwieńczone sklepieniem krzyżowym o podniesionym kluczu, z żebrami na gładkich wspornikach i zwornikiem na skrzyżowaniu. Obie części budynku pierwotnie oświetlane były wąskimi oknami ostrołukowymi, wejście natomiast prowadziło przez południową ścianę nawy przez kamienny ostrołukowy, uskokowy portal z wałkiem i rozetami w archiwolcie zewnętrznego uskoku. Wnętrze nawy po wzniesieniu wieży otwarto na emporę.

Stan obecny

   Kościół zachował się do dnia dzisiejszego w dobrym stanie z pełnymi murami obwodowymi z XIII wieku i późnogotycką wieżą. Oryginalne okna przetrwały w prezbiterium oraz dwa w nawie, ponadto zobaczyć można pierwotny portal wejściowy (przysłonięty jedną z dwóch nowożytnych krucht) i sklepienie w prezbiterium. Spośród dawnego wyposażenia przetrwały jedynie dwie kamienne, gotyckie czary chrzcielnic, lecz niestety niszczeją one na zewnątrz służąc jako donice na kwiaty.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 6: powiat brzeski, red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1961.

Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.