Giecz – gród

Historia

  Pierwsze stałe osady na terenie dzisiejszego grodziska, nazywanego Grodziszczko powstały na przełomie VIII i IX wieku. W tym okresie teren ten stanowił półwysep otoczony z trzech stron wodami nieistniejącego już jeziora. Około 865 roku zastąpił je niewielki gród położony w północnej części dzisiejszego grodziska. W X wieku istniał już kompleks osadniczy, obejmujący gród i kilka osad, usytuowanych na skrzyżowaniu szlaków handlowych. U schyłku lat dwudziestych X wieku, Giecz w przeciwieństwie do innych ważnych grodów wielkopolskich jak Poznań i Gniezno, nie został spalony i zbudowany od podstaw, a jedynie znacznie powiększony. Ten nietypowy fakt posłużył do wysnucia teorii, że stanowił on ośrodek skąd Piastowie opanowali pozostałe grody Polan. W wyniku wspomnianej przebudowy wzmocniono wały najstarszej części grodziska poszerzając je i okładając kamieniami, zaś od południa otoczono wałem ziemno-drewnianym. W ten sposób powstała dwuczłonowa forteca z wyraźnie wyodrębnioną częścią książęcą.
   W latach 80-tych X wieku zaczęto na terenie grodu budować kamienny zespół pałacowy z kaplicą-rotundą. Z nieznanych powodów budowę przerwano po ułożeniu kamiennych fundamentów.
   Na początku XI wieku w północnej części grodu zbudowano kamienny kościół św. Jana Chrzciciela, o niespotykanej na ziemiach polskich architekturze. Była to jednonawowa świątynia o długości 20 metrów i szerokości 11 metrów z półkolistą apsydą. Ciekawym elementem budowli była podziemna krypta relikwiarzowa nieznanego świętego, położona pod prezbiterium. Później do świątyni dobudowano od zachodu tzw. westwerk: dwie wieże i kwadratowe pomieszczenie międzywieżowe.
    W 1038 roku gród został zniszczony w czasie najazdu księcia Brzetysława I. Ludność uprowadzono i osiedlono w Czechach. W drugiej połowie XI wieku nastąpiła odbudowa i powiększenie grodu, jednak kolejne zniszczenia przyniosła Gieczowi w pierwszej połowie XIII w. wojna pomiędzy Władysławem Odonicem i Henrykiem Brodatym. Mimo to gród nadal cieszył się dużym znaczeniem o czym świadczy zjazd książąt wielkopolskich, który miał tu miejsce w 1253 roku. Dopiero w następnym stuleciu zaznacza się powolny upadek znaczenia grodu. Miał on najprawdopodobniej związek ze zmianą przebiegu szlaków handlowych oraz powstaniem w okolicy nowych ośrodków miejskich. Najprawdopodobniej w końcu XIII wieku rozebrano wał oddzielający część północną i południową grodu, czyniąc z Giecza założenie jednoczłonowe. Prawdopodobnie na początku XIV wieku, być może w związku z najazdem krzyżackim, gród opustoszał.

Stan obecny

   Dziś w Gieczu, jednym z central­nych grodów Polski wczes­no­śred­nio­wiecznej ustanowiony jest rezerwat archeologiczny. Jego najważniejszymi elementami są: grodzisko o powierzchni ok. 3,6 ha z wałami mającymi u podstawy około 30 metrów i sięgającymi do 9 metrów wysokości oraz fundamenty palatium. Na terenie dawnego podgrodzia warto zobaczyć w pełni zachowany romański kościół Wniebowzięcia NMP i św Mikołaja. W muzeum zwie­dzić można ekspozycję przedstawiającą dzieje grodu i kasztelanii gieckiej oraz najważniejsze zabytki archeologiczne wydobyte podczas badań archeo­logicznych na terenie grodu i sąsiednich stanowisk. W 2011 roku otwarto także osadę edukacyjną. Ceny biletów i godziny otwarcia sprawdzić można na oficjalnej stronie muzeum tutaj.

pokaż grodzisko na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego