Gdańsk – kościół św Katarzyny

Historia

   Kościół św. Katarzyny jest najstarszym kościołem parafialnym na Starym Mieście w Gdańsku. Powstał prawdopodobnie w latach 1227-1237. Historycy nie są pewni, czy w chwili powstania był jeszcze drewniany czy już murowany, jednak dzięki szczegółowym badaniom archeologicznym wiadomo, że fundamenty kościoła pochodzą z XIII wieku. W XIV wieku przebudowano korpusu z bazylikowego na halowy. Wiek XV to czas dalszej rozbudowy kościoła: po bokach korpusu dobudowano kaplice oraz podwyższono niską wieżę z XIV wieku. Sklepienie wzniesiono około 1500 roku, a na początku XVI wieku dobudowano nawy boczne do prezbiterium. W ten sposób powstała bryła świątyni widoczna do dzisiaj.
    W latach 1555-1945 kościół należał do protestantów. Po II Wojnie Światowej w czasie której kościół spłonął, przeprowadzono odbudowę, a w wieży kościelnej umieszczono Muzeum Zegarów Wieżowych. Kościół św Katarzyny jest jednym z nielicznych w Polsce, posiadającym carillon koncertowy, czyli zespół co najmniej 23 zestrojonych ze sobą dzwonów, na których można grać za pomocą specjalnej klawiatury. W 2006 roku spłonął dach kościoła, na szczęście wnętrze nie doznało znaczących szkód.

Architektura

    Kościół pierwotnie został wzniesiony jako budowla bazylikowa. Na budowlę halową został zapewne przekształcony przed 1380 rokiem, czyli przed dobudowaniem niewysokiej wieży po stronie zachodniej. Ostatecznie powstała pięcioprzęsłowa, orientowana, gotycka hala ze sklepieniem wspartym na ośmiobocznych filarach.
    W XV wieku do elewacji bocznych tuż przy prezbiterium dobudowano kaplice: Trzech Króli po południowej stronie w 1433 roku i Mariacką po północnej stronie w 1445 roku. Około 1450 roku pojawiły się kaplice po bokach wieży. W tym samym czasie nadbudowano wieżę, podwyższoną ponownie w latach 1484 – 1488, oraz kaplice boczne nadbudowano do wysokości naw korpusu. Sklepienie wzniesiono około 1500 roku, a na początku XVI wieku dobudowano nawy boczne do prezbiterium.
    Powstały w ten sposób kościół jest ciekawym przykładem świątyni w której partia chórowa jest znacznie szersza niż korpus nawowy. Na prostych elewacjach bocznych, między przyporami znalazły się duże ostrołukowe okna. Wnętrze składa się z części podwieżowej z dwiema kaplicami, trzech naw korpusu i tyluż naw prezbiterium, pięciu dalszych kaplic, kruchty bocznej oraz zakrystii. Do środka prowadzi 5 wejść, a oświetla je 31 okien. Wnętrze przykrywają sklepienia gwiaździste i sieciowe o najróżniejszych formach.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa gdansk.karmelici.pl.