Gdańsk – kościół św Elżbiety

Historia

   Kościół św Elżbiety wybudowano w 1417 roku na miejscu kaplicy istniejącej przy przytułku dla ubogich i chorych oraz leprozorium dla trędowatych. W 1557 roku świątynia została przejęta przez protestantów, a w 1618 roku zastąpiono zrujnowane średniowieczne zabudowania szpitalne nowymi. W 1884 roku budowla została przekazana armii pruskiej i służyła odtąd jako kościół garnizonowy. W tym też czasie zostało wzniesione neogotyckie prezbiterium. Pod koniec drugiej wojny światowej w 1945 roku kościół został poważnie uszkodzony, m.in. runęło wtedy cześć sklepień. Odbudowa trwała w latach 1947-1949.

Architektura

   Kościół powstał jako budowla gotycka, zbudowana z cegły, jednonawowa. Pierwotnie składał się z czteroprzęsłowej nawy z kruchtą i wieży wtopionej w korpus. Nawa na zewnątrz opięta została przyporami i nakryta dachem dwuspadowym a jej wschodni szczyt wypełniły smukłe blendy. Kruchta zachodnia sięgnęła aż korony murów nawy i została otwarta od zachodu wysoką ostrołuczną arkadą. Nad nią częściowo nadwieszono na dwóch kamiennych konsolach ośmioboczną, smukłą wieżę, nakrytą oryginalnie wysoką iglicą. Nadwieszana wieża była elementem wyjątkowym w architekturze sakralnej Gdańska, ale spotykanym w budowlach świeckich (ratusz Głównego Miasta, Dwór św. Jerzego). Wnętrze kościoła nakryto czterema przęsłami gwiaździstych sklepień.

Stan obecny

   Obecny kościół powiększony jest o neogotyckie prezbiterium i jedną boczną kaplicę. Prezbiterium zamknięte jest ścianą prostą, z dużym ostrołukowym oknem ujętym blendami i zwieńczone schodkowym szczytem, dość dobrze nawiązuje więc do pierwotnej, średniowiecznej budowli. Wnętrze nawy zdobią zachowane sklepienia gwiaździste z XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII wieku, Gdańsk 1997.