Gdańsk – Dwór Bractwa św Jerzego

Historia

   Dwór Bractwa św. Jerzego wybudowany został w latach 1487 – 1494 przez Hansa Glothaua, jako siedziba bractwa kurkowego na Głównym Mieście w Gdańsku, które początkowo zbierało się w Dworze Artusa. Członkowie bractwa zajmowali się głównie organizacją turniejów, uczt, biesiad i popisów w stylu rycerskich pojedynków, a także działalnością charytatywną.
   W drugiej połowie XVI wieku budynek uległ przebudowie. Jego dach zwieńczono hełmem i figurą św. Jerzego, powiększono okna, otynkowano elewacje i pokryto je malowidłami. W 1647 roku bractwo kurkowe opuściło budynek, a jego wnętrza przystosowano na potrzeby komory kupieckiej, działającej w dworze do 1798 roku, kiedy to przeszedł on na własność miasta. Na parterze umieszczono wówczas odwach, na piętrze szkołę sztuk pięknych.
   W końcu XIX wieku przywrócono pierwotny wygląd budynku, usuwając zmiany wprowadzone pod koniec XVI stulecia. W 1945 roku zniszczeniu uległ dach, zawaliła się także część ściany wschodniej, a wnętrze zostało wypalone. W latach 1950-1953 budynek odbudowano i przystosowano na potrzeby Stowarzyszenia Architektów Polskich.

Architektura

   Dwór wzniesiony został na planie kwadratu, o zwartej dwukondygnacyjnej bryle. Ściany wymurowane zostały z cegły o układzie gotyckim, a dach pokryty dachówką. Wszystkie elewacje zwieńczono ozdobnym krenelażem i narożnymi nadwieszonymi wieżyczkami z otworami przypominającymi strzelnice. Od zachodu i północy okna zamknięto półkoliście z profilowanym laskowaniem, na piętrze zaś umieszczono duże okna prostokątne zwieńczone kamiennym gzymsem. Elewacja wschodnia zaakcentowana została nadwieszoną, cylindryczną klatką schodową, natomiast pośrodku elewacji północnej i zachodniej nadwieszono wieloboczne wieżyczki o formie bartyzan. Główne pionowe podziały wszystkich elewacji utworzyły profilowane lizeny, które sięgając górnych arkad ukształtowały mieszczące okna wnęki ze wspornikami.
   Wewnątrz na najniższej kondygnacji, przykrytej sklepieniem kolebkowym, pierwotnie mieściła się strzelnica dla łuczników i pomieszczenia do przechowywania sprzętu łuczniczego. Na drugiej znajdowała się zwieńczona drewnianym stropem wielka sala zebrań bractwa: miejsce uroczystości, przedstawień teatralnych i wystawnych uczt.

Stan obecny

   Dwór Bractwa św Jerzego jest jednym z najznakomitszych przykładów późnogotyckiej architektury świeckiej nawiązującej do budownictwa flamandzkiego. Obecnie zwiedzanie jego wnętrz jest ograniczone. Na jednej z kondygnacji funkcjonuje restauracja.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII wieku, Gdańsk 1997.
Strona internetowa zabytek.pl, Dwór Bractwa św. Jerzego Gdańsk.