Frombork – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół św. Mikołaja wybudowany został pod koniec XIV wieku, jako świątynia parafialna Fromborka, a wzmiankowany był po raz pierwszy w 1405 roku. W kolejnych wiekach był on kilkakrotnie poważnie uszkodzony, a następnie odbudowywany. Pożary pustoszyły jego wnętrze m.in. w 1414 roku, 1440 roku i 1454 roku. W roku 1461 został częściowo zniszczony w trakcie oblężenia miasta. Runęła wówczas cała zachodnia ściana wraz z rzędem filarów. Odbudowę przeprowadzono w latach 1461-1507. Kościół ponownie został uszkodzony w 1520 i w 1574 roku. Po odbudowie, jego ponownej konsekracji dokonał biskup Marcin Kromer w 1582 roku. Prace rekonstrukcyjne realizowano też w latach 1691-1694. Jeszcze raz odtworzono wówczas górną partię ściany zachodniej, szczyty i dachy, a także przykryto całe wnętrze sklepieniami na miejscu stropów i dobudowano kruchtę zachodnią. W 1703 roku odbudowano XVI-wieczną dzwonnicę. Po raz kolejny kościół zniszczono w 1945 roku, podczas działań II wojny światowej – dach i cały barokowy wystrój wnętrza zostały wówczas doszczętnie spalone, ocalały tylko mury obwodowe. Budowlę zabezpieczono i odgruzowano dopiero w roku 1960, a jej odbudowę przeprowadzono w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Architektura

   Kościół powstał jako budowla gotycka, murowana z cegły, wzniesiona na planie prostokąta, jako trójnawowa, nieorientowana hala bez wyodrębnionego zewnętrznie prezbiterium. Elewacje korpusu wsparte zostały przyporami, podzielone ostrołukowymi otworami okiennymi i ozdobione smukłymi ostrołukowymi blendami. Taki sam kształt otrzymały portale o uskokowych, profilowanych ościeżach. Trójkątne szczyty budowli (północny i południowy) podzielone zostały pięcioma blendami ostrołukowymi. Nad usytuowaną po wschodniej stronie zakrystią osadzono półszczyty schodkowo-sterczynowe, ozdobione blendami o takim samym kształcie. Korpus nawowy przykryto dachem dwuspadowym z dachówki, zakrystię zaś dachem pulpitowym. Wnętrze kościoła podzielone zostało ośmiobocznymi filarami (po stronie wschodniej są one pierwotne, z zachodniej pochodzą z początku XVI wieku). Pierwotnie przykrywał je płaski drewniany strop, zaś w zakrystii zastosowano sklepienie krzyżowo – żebrowe.

Stan obecny

   Wielokrotne katastrofy i zniszczenia nie zatarły pierwotnego, gotyckiego charakteru budowli, choć część jego murów (np. szczyt południowo – wschodni) jest wynikiem powojennej rekonstrukcji. Obecnie zabytek oglądać można jedynie z zewnątrz, lecz w przyszłości planowane jest zaadoptowanie kościoła pod muzeum diecezjalne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.

Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Kościół pw. św. Mikołaja we Fromborku.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Mikołaja we Fromborku.