Elbląg – katedra św Mikołaja

Historia

   Kościół zaczęto wznosić prawdopodobnie w 1240 roku,  nadano mu wówczas wezwanie św. Mikołaja, patrona kupców i żeglarzy. Najstarsza wzmianka o nim pochodzi z dokumentu lokacyjnego Starego Miasta Elbląga, wystawionego w 1246 roku przez wielkiego mistrza krzyżackiego Henryka von Hohenlohe. Pierwszy etap budowy ukończono w 1284 roku.  W kolejnych latach świątynia była systematycznie rozbudowywana, a pełne zakończenie prac murarskich i uformowanie sylwetki przypadło na około 1378 rok.  W tym czasie wnętrza uzyskały polichromię, zaś rok później zainstalowano organy, przebudowano zakrystię i wzniesiono emporę. Dla wzmocnienia głównej wieży w 1428 roku dobudowano dwie wieże boczne, których każdy człon nakryty został osobnym dachem. W latach 1599-1603 środkową wieżę przykryto renesansowym hełmem.
   Kościół został poważnie uszkodzony podczas pożaru z 1777 roku. Zniszczeniu uległy wówczas hełm wieży, dach, a także cenne wyposażenie wnętrza, z powodu runięcia gotyckich sklepień. W trudnej sytuacji finansowej miasto nie mogło odbudować świątyni do jej pierwotnego wyglądu. Rozebrano wszystkie trzy wieże, a kościół obniżono o ponad 6,5 metra. Wieżę którą widzimy dzisiaj wybudowano dopiero w 1907 roku na dolnych partiach wcześniejszej konstrukcji. Kolejne zniszczenia budowli związane były z działaniami wojennymi, powadzonymi na terenie Elbląga na początku 1945 roku.

Architektura

   Kościół początkowo miał postać niskiej trójnawowej, pięcioprzęsłowej bazyliki z dwuprzęsłowym prezbiterium otoczonym zewnętrznymi przyporami. Jeszcze w XIII wieku powiększono go od strony wschodniej, przedłużono i podwyższono nawy boczne wyrównując je z nawą główną, przez co budowla uzyskała kształt halowy. Wydzielono też prezbiterium, otaczając je z dwóch stron kaplicami. Uzyskano dla nich miejsce burząc ściany naw bocznych. W 1428 roku dobudowano dwie wieże boczne przy wieży głównej. Pierwotnie świątynia posiadała sklepienia gwiaździste.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Katedra pw. św. Mikołaja w Elblągu.