Dzietrzychowice – kościół św Jana

Historia

   Kościół św. Jana najpewniej wzniesiony został w ostatniej ćwierci XIII wieku. Wraz ze wsią należał on do szpitala w Żaganiu, który w 1292 roku Konrad żagański uwolnił od ciężarów finansowych. Z kolei w 1326 roku Henryk Żagański sprzedał dobra dzietrzychowickie wraz z prawem patronatu nad kościołem. W późnym średniowieczu kościół powiększono o zakrystię i wieżę. Zapewne w XVIII wieku do zakrystii dostawiono kaplicę, od południa dobudowano kruchtę, przekształcono okna oraz przesklepiono całe wnętrze. Następnie wykonano nowe zwieńczenie wieży. Ostatni duży remont kościoła przeprowadzono w 1974 roku.

Architektura

   Kościół zbudowano z nieobrobionego kamienia narzutowego jako prostą jednonawową budowlę na planie prostokąta z czworobocznym prezbiterium po wschodniej stronie, usytuowaną na skraju wsi, przy skrzyżowaniu szlaków. Forma kościoła była typowa dla wczesnogotyckich świątyń z terenu Śląska. Nawa o wewnętrznych wymiarach 11,1 x 8,1 metra przykryta została płaskim stropem, natomiast prezbiterium o wielkości 7,6 x 5,8 metra zwieńczono drewnianą kolebką. Do środka prowadził ostrołukowy, uskokowy portal w południowej ścianie nawy, drugi, ale mniejszy wiódł od południa do prezbiterium. Oryginalne okna były bardzo wąskie, o niewielkim prześwicie i szerokim rozglifieniu, zarówno od strony zewnętrznej jak i wewnętrznej. Prawdopodobnie wielkością wyróżniało się okno wschodnie, oświetlające umieszczony za nim ołtarz.
   Pod koniec XV wieku lub na początku XVI wieku zbudowana została na osi zachodniej fasady czworoboczna wieża, wzmocniona w narożnikach dwoma ukośnie umieszczonymi przyporami. Po północnej stronie prezbiterium wzniesiona została zakrystia przykryta sklepieniem kolebkowym.

Stan obecny

   Kościół zachował pierwotne mury obwodowe w pełnej wysokości na całym swym obwodzie. Niestety większość okien została przekształcona w okresie nowożytnym, jedynie w północnej ścianie nawy przetrwały dwa zamurowane, a trzecie w północnej ścianie prezbiterium, widoczne od strony strychu przybudówek. Całkowicie zmodernizowane zostało również wnętrze, zwieńczone nowożytnymi sklepieniami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.