Dybów – zamek

Historia

Zamek w Dybowie na lewym brzegu Wisły, na przeciwko krzyżackiego Torunia, nakazał wznieść król Władysław Jagiełło około 1425 roku. Siedziba królewskiego burgrabiego służyła zabezpieczeniu polskiego brzegu rzeki i kontrolowała ruch statków na rzece. W 1431 roku warownia została zdobyta przez wojska zakonne i mieszczan toruńskich, jednak na mocy porozumienia z 1435 roku powróciła do Korony. W 1465 roku zamek otrzymał od Kazimierza Jagiellończyka wojewoda inowrocławski Jan Kościelecki i ustanowiono w nim starostwo oraz komorę celną. Od XVII wieku budowla była już w złym stanie, pogorszonym przez wybuch prochu w czasie wojen szwedzkich. Pomimo tego w 1813 roku czterdziestu Francuzów pod dowództwem porucznika Savary wytrzymało w zamku trzymiesięczne oblężenie Rosjan, kapitulując dopiero wraz z Toruniem.

Architektura

Zamek powstawał zapewne w trzech etapach. Na początku drugiej ćwierci XV wieku wzniesiono ceglany dom zamkowy na planie prostokąta o wymiarach 13,5x15x46 metrów. Był to budynek o trzech kondygnacjach, podpiwniczony. Izby mieszkalne i reprezentacyjne mieściły się na piętrze. Od północnego zachodu zaopatrzono go w potężną przyporę, pełniącą zapewne funkcję latryny. W krótkim okresie panowania krzyżackiego powstały mury kurtynowe otaczające dziedziniec o wymiarach 28×52 metry. Budynek zaadoptowano na siedzibę konwentu i umieszczono w nim kaplicę. Brama wjazdowa znajdowała się w wysuniętej, czworokątnej wieży, rozbudowanej do formy wysuniętego przedbramia. Kolejna faza budowy miała miejsce około 1450 roku. Podwyższono wtedy mury obwodowe, umieszczając w trzech narożnikach nadwieszone, ceglane wieżyczki dostosowane do użycia broni palnej. Zmodernizowano również wieżę bramną. Całość otoczona była fosą zasilaną wodami Wisły.

Stan obecny

Do dzisiaj zachował się pełen obwód murów obronnych z dolnymi partiami cylindrycznych wieżyczek, dwie ściany budynku mieszkalnego oraz rekonstruowana wieża bramna. Teren zamku nie jest obecnie zagospodarowany, a wstęp dla turystów wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.