Dolsko – kościół św Elżbiety

Historia

   Kościół św Elżbiety w Dolsku powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku. Po raz pierwszy wzmiankowany był w 1337 roku przy okazji nadania plebanii w Dolsku uposażenia. Prawdopodobnie w XVI wieku została dobudowana półokrągła apsyda. W XVIII i XIX stuleciu kościół poddany był renowacji.

Architektura

   Jest to budowla salowa, orientowana, wzniesiona na planie prostokąta, bez chóru, z wieżą zachodnią tej samej szerokości co nawa oraz późniejszą apsydą po stronie wschodniej. Ściany wzniesiono z dokładnie obrobionych kwadr granitowych ułożonych w regularne warstwy, wiązanych zaprawą wapienną. Grubość murów wynosząca w nawie 1,15 metra, a w wieży 1,80 metra, oraz monumentalna bryła wieży, nadają kościołowi cech budowli obronnej. Nawa kościoła podzielona jest na dwa przęsła zamknięte sklepieniem krzyżowo-żebrowym, a z zewnątrz opięta granitowymi przyporami. Nakryta jest dachem dwuspadowym ze stożkowym zamknięciem nad apsydą.
   Wejście do kościoła wiedzie przez dwa portale: zachodni i południowy. Najbardziej okazałym jest portal zachodni znajdujący się pośrodku podstawy wieży. Jego trójuskokowe ościeża zamknięte delikatnym ostrołukiem z elementem zwornikowym, pozwalają zaliczyć kościół w Dolsku do grupy tzw. architektury przejściowej, romańsko-gotyckiej. Na lewym, wewnętrznym ościeżu znajduje się ornament szachownicy o nieco zatartym już rysunku. Jego symbolika i znaczenie pozostają niewyjaśnione. Okna zostały przemurowane i powiększone, otrzymały nowe, jednoskokowe, ceglane ościeża i gotycką formę.
   Wieża zachodnia o prostokątnej podstawie jest tej samej szerokości co nawa i przeszło dwukrotnie od niej wyższa, połączona z nią szerokim, ostrołukowym przejściem. Dolna kondygnacja przykryta jest sklepieniem beczkowym, wyższe przedzielone są stropami drewnianymi. Kamienne schody umieszczone w murze wiodą na wyższe kondygnacje wieży. Wąskie przejście rozświetla niewielkie okno szczelinowe. Kolejne otwory znajdują się bliżej korony murów wieży. Prawdopodobnie były to pierwotnie okna szczelinowe wykonane na poziomie kondygnacji dzwonnej, przez które wydobywał się dźwięk dzwonu. W XIX wieku zostały nieco poszerzone, obramione cegłą i zamknięte łukiem pełnym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa architektura.pomorze.pl, Dolsko ( Dölzig ).