Dobre Miasto – kolegiata

Historia

  Zespół kolegiacki w Dobrym Mieście wzniesiony został pomiędzy 1357 a 1395 rokiem. Najpierw zbudowano skrzydło południowe zespołu kolegiackiego, potem kościół oraz skrzydło zachodnie, zamykające nieregularny czworobok zabudowy tzw. domem biskupim z bramą wschodnią. Najpóźniej bo aż do początku XVI wieku przeciągało się ukończenie budowy wieży kościelnej. W 1414 roku kolegiata padła ofiarą najazdu wojsk polskich na Warmię, a w 1521 roku przetrwała okupację wojsk wielkiego mistrza Albrechta Hohenzollerna. Na skutek uderzenia pioruna w 1716 roku pożar zniszczył wieżyczkę zegarową. W 1719 roku przypadkowy pożar zniszczył zachodnią część zabudowań kolegiackich. Przebudowano wtedy w znacznym stopniu mieszkalną część pomieszczeń. Najbardziej widoczna przebudowa obiektu miała miejsce w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku kiedy to przełożono dach kościoła, wyremontowano wieżyczkę zegarową, nadbudowano wieżę o jedną kondygnację i nakryto ją dwuspadowym dachem. Okres II Wojny Światowej kolegiata cudem przetrwała bez większych zniszczeń.

Architektura

  Zabudowania kolegiaty stanowią zwarty czworobok, nieznacznie rozszerzający się ku zachodowi. Część północną zajmuje kościół, od zachodu i południa znajdują się budynki mieszkalne kanoników, od wschodu pozostałość dawnego domu biskupów, zakrystia i brama w kierunku miasta. Druga brama, zwana Młyńską, znajduje się w skrzydle południowym.
    Kościół o wymiarach zewnętrznych około 61,5 × 25,5 metrów ma postać trójnawowej hali bez wydzielonego prezbiterium. Wysokość wynosi 18 metrów do sklepienia. Od strony zachodniej dostawiona jest wysoka czworoboczna wieża. Wschodni szczyt kościoła zdobią liczne sterczyny i lizeny, czyli wystające z muru pasy o trójkątnym przekroju. Ogromne wnętrze podzielone jest na trzy nawy, dzięki rzędom filarów połączonych siedmioma przęsłami po lewej i po prawej stronie nawy głównej. Nawy zwieńcza sklepienie gwiaździste. Z ruchomych zabytków późnogotyckich wymienić można Tryptyk Mariacki z około 1430 roku oraz Tryptyk Świętej Anny Samotrzeć z około 1500 roku.

Stan obecny

   Architektura zespołu kolegiackiego przechodziła liczne zmiany, szczęśliwie jednak nie zmieniły one kształtu całości gotyckiego założenia. Kościół kolegiacki jest drugą co do wielkości świątynią Warmii i jednym z najcenniejszych zabytków regionu. Pełni do dziś funkcje liturgiczne, udostępniony jest również do zwiedzania.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Bazylika Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście.