Długie – kościół św Jakuba

Historia

   Kościół św. Jakuba został wybudowany w ostatniej ćwierci XIII wieku, a w 1318 roku wspomniany został w źródłach pisanych niejaki Konrad, proboszcz “in Henrici villa”. W XV stuleciu pierwotna budowla została powiększona o wieżę i kruchtę oraz przesklepiona. Na początku XVI wieku kościół przeszedł w ręce ewangelików, gdyż większość mieszkańców wsi stanowili protestanci. W 1654 roku kościół ponownie trafił pod opiekę katolików. Z powodu braku wiernych popadał w ruinę, by w 1856 roku ulec ostatecznie zniszczeniu z powodu pożaru.

Architektura

   Kościół wzniesiono na wschodnim krańcu wsi, na południe od głównego traktu, używając jako materiału budowlanego kamieni polnych. Pierwotnie była to budowla składająca się z pojedynczej nawy na planie prostokąta o wymiarach 11,7 x 12 metrów, z krótszego i węższego prezbiterium o wymiarach 7,4 x 7,6 metra, zakończonego prosta ścianą od strony wschodniej oraz z czworobocznej, nieregularnej zakrystii dostawionej do chóru od południa. Wnętrze oryginalnie oświetlały wąskie i krótkie okna ostrołukowe, dwa w południowej ścianie naw i jedno w północnej części prezbiterium. Dodatkowo w ścianie wschodniej prezbiterium przepruto wysokie i bardzo wąskie okno lancetowate. Wszystkie one były rozglifione od zewnątrz i wewnątrz. Wejście znajdowało się w elewacji zachodniej, w prostym, uskokowym portalu. Drugi portal prowadził z prezbiterium do zakrystii. Prezbiterium przykryte było drewnianą kolebką, natomiast zakrystia sklepieniem kamiennym, kolebkowym.
   W XV wieku od strony zachodniej dobudowana została masywna, czworoboczna w planie wieża, wzmocniona w dwóch narożnikach przyporami. W tym samym czasie od strony północnej dostawiono kruchtę, która prowadziła do nowego wejścia do nawy. Być może wówczas ściany kościoła pokryto polichromią. Następnie we wnętrzu kościoła postawiono ceglane półfilary przy ścianach podłużnych, na których oparto sklepienia w miejsce stropu i drewnianej koleby. Podwyższono także łuk tęczowy oraz zamurowano częściowo okna.

Stan obecny

   Kościół znajduje się dziś w stanie ruiny z zachowanymi ale nadwątlonymi w górnych partiach murami i przekształconymi w okresie nowożytnym otworami okiennymi. Częściowo przetrwało także sklepienie nad zakrystią. W 2011 roku, w zachodniej części kościelnego muru, od strony wewnętrznej, odkryto kamienny krzyż.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.

Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.