Dębno Podhalanskie – kościół św Michała

Historia

   Gotycki, drewniany kościół parafialny w Dębnie Podhalańskim wybudowany został w II połowie XV w na miejscu starszej świątyni. Pierwsza wiarygodna wzmianka o tamtej budowli pochodzi z 1335 roku, z przywileju, w którym bracia Lesiccy nadali swą dziedziczną posiadłość Dębno Urbanowi z Grywałdu. Jedyną rozbudowę obecnej świątyni przeprowadzono w 1601 roku, kiedy powstała wieża zwieńczona charakterystyczną izbicą, czyli nadwieszoną kondygnacją tworzącą piętro dzwonowe.

Architektura

   Jest to świątynia orientowana, wzniesiona w głównych częściach z drewna modrzewiowego i jodłowego, bez użycia gwoździ. Belki ułożone są na zrąb i umacniane drewnianymi kołkami. Prezbiterium i nawa nakryte są jednokalenicowym, gontowym dachem zbudowanym w systemie zaskrzynieniowym. Pośrodku dachu nasadzono niewielką ośmioboczną wieżyczkę na sygnaturkę, przykrytą dzwonowatym niskim hełmem. Prezbiterium i nawę otaczają soboty, czyli kryte podcienia. Wieża wzniesiona jest w konstrukcji słupowo-ramowej, jej główne słupy nośne są pochylone, usztywnione w kilku miejscach zastrzałami, składającymi się na tzw. krzyże św. Andrzeja. Wieża nie jest wysoka i tylko izbicą góruje nad kalenicą stromego dachu, nakrywa ją czteropołaciowy, ostrosłupowy hełm.
     Wnętrze kościoła, złożone z prostokątnego prezbiterium i zbliżonej do kwadratu nawy, oświetlają trzy niewielkie okna od strony południowej. Trzy portale ujęte są ozdobnymi obramieniami, dwa z nich: w zakrystii i zachodni, są ostrołukowe, zaś portal w wejściu południowym ma nadproże o wykroju trójlistnym. Wszystkie te formy są charakterystyczne dla XV wieku. Nawę i prezbiterium nakrywają stropy płaskie.
   We wnętrzu znajduje się unikatowa polichromia patronowa pochodząca z około 1500 roku. Jest to  najstarsza, w całości zachowana, wykonana na drewnie polichromia w Europie. Pokrywa ona niemal całe wnętrze świątyni, składając się z 77 motywów występujących w 12 układach i 33 wariantach kolorystycznych. Podziwiać także można tryptyk z początku XVI wieku, malowane gotyckie tabernakulum wykonane z drewna w XIV wieku, krucyfiks z około 1380 roku, oraz posąg św. Mikołaja z gotyckiego ołtarza wykonany w 1420 roku. W kościele znajduje się również XVI-wieczna haftowana chorągiew wojenna z wizerunkiem św. Stanisława ze Szczepanowa. Wedle tradycji zostawiły ją wojska Jana III Sobieskiego powracającego po zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem.

Stan obecny

   Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury na terenie Polski. W 2003 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Zwiedzanie wnętrza kościoła odbywa się grupowo – oprócz niedziel i świąt w godzinach: pon. – piątek 9.00 – 12.00 i 14.00 – 16.30, sobota 9.00 – 12.00. W dni deszczowe wejście do kościoła jest ograniczone ze względu na dużą wilgotność powietrza, niebezpieczną dla zabytku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Cisowski B., Duda M., Kraków 2005.