Darłowo – kościół św Gertrudy

Historia

   Ponieważ nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące dziejów świątyni nie jest znany dokładny czas jej budowy, ani fundator. Wielu badaczy i historyków przypisywało budowę kaplicy Erykowi Pomorskiemu, władcy darłowskiego zamku, łącząc ten fakt z jego pielgrzymką do Ziemi Świętej w 1424 roku. Jednak współcześni historycy nie są zgodni w tej kwestii i datują początki kościoła od pierwszej połowy XIV wieku do drugiej połowy XV wieku.
   Kościół św. Gertrudy pierwotnie służył jako kaplica cmentarna. Najstarsza zachowana wzmianka źródłowa o świątyni pochodzi z 1497 roku, kiedy to Darłowo nawiedziła wielka fala nazwane współcześnie “Niedźwiedziem Morskim”. Gigantyczna fala całkowicie zniszczyła port w Darłówku, a trzy zacumowane tam statki wyrzuciła na ląd. Jeden z nich znalazł się wówczas na wzgórzu Kopa w pobliżu dzisiejszej świątyni. Następna wzmianka pochodzi z wizytacji księcia Barnima XI w 1539 roku. Górna część kaplicy św. Gertrudy widoczna jest również na panoramie miasta z mapy Lubinusa z 1618 roku. Po 1620 roku dobudowana została do kaplicy zakrystia i kruchta. W 1860 i 1912 budowla była restaurowana, ponowne renowacje przeprowadzono w  1963 i 1989 roku.

Architektura

   Budynek jest kaplicą centralną, niemal rotundą, powstał na planie sześcioboku, otoczoną od zewnątrz dwunastobocznym, niższym obejściem, o bokach na przemian dłuższych i krótszych. Świątynia jest murowana z cegły, oszkarpowana i otynkowana, postawiona na fundamencie z nieregularnego kamienia. Na zewnątrz budowla jest przykryta namiotowym, dwunastobocznym dachem krytym gontem dębowym. W centralnej części dachu umieszczono ośmioboczną wieżyczkę w kształcie iglicy krytą wielobocznym dachem.
   Pierwotne wnętrze świątyni oświetlały okna, obecnie zamurowane, znajdujące się w centralnym sześcioboku i okna na ścianach dwunastobocznego obejścia, których formę z czasem zmieniono.  Wnętrze w centralnej części nakrywa gwiaździste sklepienie w postaci sześcioramiennej gwiazdy z wysmukłymi ramionami. Obejście przykryte zostało natomiast sześciodzielnym sklepieniem krzyżowo-żebrowym, dzięki czemu kaplica należy do najwspanialszych przykładów architektury gotyckiej w Polsce. Wewnątrz budowli zachowały się m.in. drewniane empory z XVII i XVIII wieku z bogatą dekoracją oraz ławy pokryte malowidłami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Gertrudy w Darłowie.