Cisowo – kościół św Stanisława

Historia

   Pierwszy kościół w Cisowie (Zizow) mógł zostać zbudowany pod koniec XIII wieku lub w pierwszej ćwierci XIV wieku, najprawdopodobniej z inicjatywy cystersów. Gotycka, murowana budowla wzniesiona została w drugiej połowie XV stulecia. W latach 60-tych XIX wieku do średniowiecznej bryły dobudowano kaplicę.

Architektura

   Kościół powstał jako gotycka budowla salowa wzniesiona z cegły na kamiennej podmurówce zabezpieczającej przed wilgocią gruntu. Jego prezbiterium nie zostało wyodrębnione zewnętrznie z bryły, a korpus zamknięto na wschodzie trójbocznie. Po stronie zachodniej usytuowano masywną wieżę o surowych elewacjach, przeprutą tylko niewielkimi otworami okiennymi i portalem wejściowym w przyziemiu. Jej wygląd nasuwał mocne skojarzenia z budowlami obronnymi. Do korpusu przystawiona została także czworoboczna, XV-wieczna zakrystia, usytuowana dość nietypowo przy jednej z ukośnych ścian zamknięcia. Mury kościoła za wyjątkiem wieży i zakrystii wsparte zostały przyporami. Świadczyły one, wraz z dużą szerokością korpusu, o planowanej budowie sklepień. Podczas budowy nawy przygotowano dla nich opory tarczowe, zamierzając wstawić do wnętrza zapewne trzy pary filarów, a następnie na nich oprzeć sklepienia. Ostatecznie jednak udało się jedynie podsklepić zakrystię.

Stan obecny

   Gotycki, XV-wieczny układ kościoła zakłócony został przez dobudowanie neogotyckiego aneksu po stronie południowej, którego utworzenie spowodowało nie tylko częściowe przysłonięcie średniowiecznej bryły, ale i konieczność wyburzenia fragmentu południowej ściany korpusu. Ponadto przekształceniu uległy wszystkie okna korpusu. Pierwotne otwory zachowały się natomiast w surowej wieży, być może wzorowanej na wieży kościoła farnego w Darłowie. Wewnątrz kościoła zachowała się kropielnica z XIV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Böttger L., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungs – Bezirks Kösslin, Band I, Heft 3, Stettin 1892.

Ober M., Gotyckie kościoły wiejskie okolic Darłowa [w:] Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej, tom VI, Gmina Darłowo, red. W.Rączkowski, J.Sroka, Sławno 2007.