Chojnik – zamek

Historia

   Zamek Chojnik wzniesiony został na górze o wysokości 627 metrów n.p.m. której  południowo-wschodnie zbocze tworzy 150 metrowe urwisko. Jego początki sięgają lat 50-tych XIV wieku. Prawdopodobnie ufundowany został przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II i był jednym z elementów systemu fortyfikacji granic księstwa. Pierwsza wzmianka źródłowa dotycząca warowni pochodzi z 1364 roku. W dokumencie wystawionym przez Karola IV, Chojnik wymieniony został wśród zamków Bolka II świdnicko-jaworskiego. Kolejna informacja pochodzi z 1393 roku, gdy biskup wrocławski Wacław zatwierdził fundację na zamku ołtarza św. Jerzego.
   Od schyłku XIV wieku warownia była już własnością rodu Schaffgotschów, którzy w XV wieku dokonali pierwszej poważnej rozbudowy. Kolejne XVI-wieczne modernizacje dodały elementy renesansowe i przystosowały warownie do użycia broni palnej. Upadek przyniósł rok 1675, kiedy to podczas burzy od uderzenia piorunem wybuchł wielki pożar. Budowla stała się ruiną, której już nigdy nie odbudowano.

Architektura

   Zamek został zbudowany na skalistym szczycie wysokiej góry z łamanego kamienia miejscowej skały granitowej. Detale architektoniczne wykonano z czerwonego piaskowca. Jego najwcześniejszą i najstarszą częścią był zamek górny z okrągłą wieżą od wschodu i niewielkim trójkondygnacyjnym domem zachodnim o wymiarach 9,6 x 8,5 metra, wykorzystującym mury kurtynowe. Był on dostępny z poziomu dziedzińca oraz z ganku obiegającego mury na wysokości 9 metrów. Na parterze ściany zachodniej i pierwszym piętrze ściany południowej znajdowały się wykusze latrynowe. Wieżę o funkcji bergfriedu zaopatrzono w trzy kondygnacje. W przyziemiu znajdowało się wąskie, okrągłe pomieszczenie przykryte stropem, a na pierwszym piętrze wzniesiono sklepioną komorę, w której znajdowało się pierwotne wejście do budowli. Konstrukcję wieńczył taras.
   Prawdopodobnie w trzeciej ćwierci XIV wieku północny wjazd rozbudowano w czworoboczne przedbramie, stykające się z bergfriedem od strony północnej. Zostało ono podzielone na dwie części tak, że po południowo – wschodniej stronie powstało sklepione krzyżowo pomieszczenie, a od strony północno – zachodniej ciąg komunikacyjny. W późniejszym okresie XV stulecia przedbramie podwyższono i zaopatrzono w krenelaż, a cały zamek górny został otoczony zewnętrznym, niższym murem o owalnym zarysie. W początkach XV wieku Gotsche Schoff ufundował nad wjazdem kaplicę św Jerzego i Katarzyny z nieistniejącym już wykuszem, ozdobionym herbami i maswerkowymi oknami.
   W końcu XV lub w XVI wieku powstało zbliżone do trójkąta przedzamcze, otoczone fortyfikacjami z cylindryczną wieżą od północy i łupinową basztą w narożu północno – wschodnim. Wzdłuż kurtyn wzniesiono zabudowania mieszkalne i gospodarcze, a na dziedzińcu stanął kamienny pręgierz. Brama w murze zachodnim prowadziła na kolejny podwórzec na którym znajdowały się stajnie zamkowe. Z okresem renesansu wiąże się budowę attyk oraz wielkiej bastei.

Stan obecny

   Zamek zachowany jest w postaci trwałej ruiny, z główną wieżą zamku górnego, ścianami budynków mieszkalnych, dwoma pierścieniami murów i XVI-wieczną basteją, bez późniejszych zniekształceń. Na zamku funkcjonuje schronisko, jest siedzibą bractwa rycerskiego, odbywa się tu także jeden z największych w Polsce turniejów kuszniczych “O Złoty Bełt Zamku Chojnik”. Godziny otwarcia i ceny biletów sprawdzić można na stronie zamku tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Boguszewicz A., Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław 2010.

Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.