Chojna – ratusz

Historia

   Pierwotny budynek znajdujący się na miejscu dzisiejszego ratusza był domem kupca o którym wspomina się w dokumencie z 6 stycznia 1409 roku. Była to prosta budowla na planie prostokąta. We wnętrzu mieściły się magazyny oraz hala kupiecka i najprawdopodobniej wydzielone pomieszczenia dla rady miejskiej.
   W latach 1433-1461 nastąpiło rozbudowanie domu kupca i przemianowanie go na ratusz, czyli główną siedzibę władz miejskich. Wnętrze przyziemia i pierwszego piętra  dostosowano wówczas do nowych, bardziej złożonych funkcji. W 1433 w dokumentach miasta wspomina się o pomieszczeniach burmistrza chojeńskiego, a w 1461 roku mówi się wyraźnie o podatkach płaconych w ratuszu.
   Po 1702 roku, prawdopodobnie na skutek zniszczeń wywołanych pożarem, wykonano generalny remont i przebudowę w formach barokowych. Rozebrano mury pierwszego piętra, pozostawiając tylko gotyckie szczyty. Regotyzacji elewacji dokonano w 1883 roku a odbudowy po zniszczeniach wojennych w latach w latach 1977–1985.

Architektura

   Pierwotny dom kupca pochodzący z pierwszej połowy XIV wieku był dwukondygnacyjnym budynkiem na planie prostokąta o wymiarach 38,3 x 13,7 metra. Był podpiwniczony, o wnętrzach przykrytych stropami płaskimi. Także w piwnicy strop był wzmocniony rzędem drewnianych słupów. Wejście znajdowało się w północnej części elewacji zachodniej. We wnętrzu, którego podziały nie są znane, mieściły się magazyny w piwnicach i na pierwszym piętrze oraz hala kupiecka na parterze, tam też znajdowały się najprawdopodobniej wydzielone pomieszczenia dla rady miejskiej.
   W latach 1433-1461 budynek został przedłużony w kierunku południowym o jeden trakt, tj. o 9,30 metra i zamknięty nową elewacją południową o bogatym wystroju. W piwnicach założono sklepienia krzyżowo-żebrowe, a pomieszczenia na parterze i pierwszym piętrze przykryto stropami płaskimi, które podparte były na parterze rzędem drewnianych słupów. Na koniec wybudowano nową fasadę północną z częściowym zachowaniem jej dawnego przyziemia. W średniowieczu dolne partie elewacji podłużnych zasłaniały kramy. Po zakończeniu prac wybrukowano plac przed ratuszem, a następnie ustawiono na nim rzeźbę Rolanda.
   Ostatecznie pod koniec średniowiecza powstała budowla piętrowa, prostokątna, podpiwniczona, ceglana, zbudowana na fundamentach z kamiennych kwadr i nieociosanych granitów, o wymiarach 47,60 x 13,70 metrów. Elewacje przepruto otworami okiennymi zakończonymi ostrołukowo i półkoliście. Każda ze stron posiadała inny podział. Najbardziej okazała była elewacja szczytowa od strony rynku, podzielona wertykalnie wielobocznymi przyporami, horyzontalnie dwoma gzymsami międzykondygnacyjnymi i pasami fryzów. Dodatkowo przypory ujęto pasami fryzów zdobionych w blendy i wimpergi. Wejście główne oraz do piwnic, a także trzy okna zakończono ostrołukami i wimpergami. Na pierwszym piętrze umieszczono trzy okna biforyjne z rozetami, zaś w środkowej partii szczytu okienka ostrołukowe i zlokalizowane po bokach blendy zwieńczone wimpergami. Od strony północnej wejście do budynku ozdobił portal ostrołukowy, po archiwolcie którego przebiega motyw zygzakowato ułożonych kształtek. Po bokach wejścia umieszczono dwa ostrołukowe okna.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa zabytek.pl, Ratusz Chojna.
Strona internetowa encyklopedia.szczecin.pl, Ratusz (Chojna).