Chojna – klasztor augustiański

Historia

   Kościół św. Trójcy wraz z klasztorem augustianów  został ufundowany w Chojnie przez margrabiów brandenburskich w 1290 roku. Zbudowany został w trzech etapach w ciągu XIV wieku. Wschodnia część świątyni tworząca chór konwentualny została wzniesiona prawdopodobnie w początkach XIV wieku. W 1301 roku biskup kamieński Henryk zezwolił już bowiem na grzebanie wewnątrz kościoła zmarłych. Kolejnym etapem rozbudowy było dobudowanie czteroprzęsłowej nawy zachodniej w latach 1340 – 1388. Etapem końcowym było wzniesienie przylegającej do kościoła od południa sali konwentu. Uroczysta konsekracja świątyni odbyła się 17 marca 1388 roku.
   Po reformacji kościół przez kilkadziesiąt lat nie był używany. Ostatni augustianie wyjechali do 1539 roku, a ewangelicy przejęli świątynię dopiero w 1582. Następnie budowla służyła jako kaplica cmentarna. W końcu XIX wieku urządzono w niej pomieszczenia gospodarcze i siedzibę straży pożarnej. Wtedy też nastąpiła największa dewastacja wnętrz. Renowację kościoła rozpoczęto w latach 60-tych XX wieku i przeznaczono go na siedzibę parafii.

Architektura

   Kościół jest gotycką, wydłużoną budowlą salową bez wieży, złożoną z czteroprzęsłowej nawy i trójprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie. Zachodni szczyt zdobiony jest blendami  w stylu stargardzkim oraz sterczynami. Od południa do nawy przylega dwuprzęsłowa kaplica. Kościół na zewnątrz opięty jest przyporami, między którymi znajdują się trójdzielne okna ostrołukowe. Fasada zachodnia w przyziemiu posiada ostrołukowy portal z dwiema ostrołukowymi wnękami po bokach. Nawa i prezbiterium nakryte są wspólnym dachem dwuspadowym. Do południowej sali konwentu (kaplicy) dobudowana jest strzelista dzwonnica.
   Wnętrze kościoła pierwotnie było przykryte sklepieniem gwiaździstym, które umieszczono także w kaplicy południowej. W części wschodniej na gładkie ściany nałożono wałkowe służki, w partii wielobocznej schodzące nisko i zakończone dekoracyjnymi wspornikami z naturalistyczną ornamentyką. W nawie sklepienia oparto inaczej. Zastosowano tam system przyściennych półfilarów (które są częściowo wciągniętymi do środka przyporami) i łuków tworzących wysokie nisze, w które osadzono okna. Na ścianach nawy zachowały się gotyckie polichromie przedstawiające Zwiastowanie NMP oraz wizerunki świętych. Po południowej stronie chóru umieszczono nisze sedilii z maswerkowymi wypełnieniami oraz portal prowadzący do zakrystii, obramiony trójlistnym łukiem z wimpergą.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Jarzewicz J., Architektura średniowieczna Pomorza Zachodniego, Poznań 2019.

Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Chojna, kościół św. Trójcy, dawny augustianów.