Chmielno – kościół Narodzenia NMP

Historia

   Kościół w Chmielnie najprawdopodobniej zbudowany został w ostatniej ćwierci XIII wieku, mimo, iż wieś (pod nazwą Ludwigesdorf) wzmiankowana była już w 1217 roku. W 1288 roku książę Bolko nadał prawo patronatu nad kościołem joannitom. Na początku XVI wieku kościół powiększono o wieżę i zakrystię, częściowo przekształcono także w stylistyce późnogotyckiej (okna). Prace te prawdopodobnie zakończono w 1520 roku, gdyż taką datę uwieczniono na wieży. W XIX stuleciu od północy przystawiono kruchtę. Ostatnie remonty przeprowadzono w 1965 i 1975 roku.

Architektura

   Kościół zbudowano z ciosów piaskowca, z tego samego materiału wykonano też obramienia okien i portale. Otrzymał formę budowli orientowanej względem stron świata, składającej się z czworobocznego, choć bardzo nieregularnego, jednonawowego korpusu  (krzywa ściana południowa, niesymetryczne usytuowanie względem chóru), oraz z umieszczonego po wschodniej stronie węższego prezbiterium na planie prostokąta.
   Mury kościoła pierwotnie przepruto ostrołukowymi oknami o małych prześwitach i silnie rozchylonych ościeżach. Wejścia do nawy umieszczono od południa i północy. To pierwsze w późniejszym profilowanym, ostrołukowym, dość prostym portalu, to drugie, starsze, także w portalu ostrołukowym, ale flankowanym parą kolumienek w uskokach. Trzeci ostrołukowy i profilowany portal wiódł od północy do prezbiterium. Wnętrze nawy o wymiarach 13,8 x 8 metra przykryto drewnianym stropem, podobnie jak prezbiterium o wielkości 8,3 x 6,5 metra.
   W 1520 roku na osi fasady zachodniej dostawiono wieżę o czworobocznej podstawie i ośmiobocznej górnej partii. Zapewne w tym czasie przekuto także wejście zachodnie do nawy oraz powiększono południowe i wschodnie okna. Być może w tym okresie powstała także zakrystia, usytuowana przy północno – wschodnim narożniku prezbiterium, oświetlana ciekawymi dwudzielnymi oknami zwieńczonymi trójliśćmi. Jej pojedyncze przęsło zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym ze zwornikiem pośrodku.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowały się mury obwodowe świątyni wraz z trzema pierwotnymi oknami od strony północnej. Spośród średniowiecznych portali dwa zostały zamurowane (południowy do nawy i północny w prezbiterium), a trzeci, północny w nawie, przysłonięty nowożytną kruchtą. W dobrym stanie przetrwała późnogotycka wieża zachodnia oraz zakrystia z późnogotyckimi oknami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.