Chełmża – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół św. Mikołaja w Chełmży jest najstarszym sakralnym budynkiem w Chełmży. Pierwotny drewniany kościół mógł istnieć już w XII wieku, gdyż w akcie erekcyjnym katedry został wraz z uposażeniem podporządkowany kapitule w 1248 roku. Obecny kościół wzniesiono w trzech fazach od około 1251 do XIV wieku. Wpierw wybudowano prezbiterium, a wkrótce potem dobudowano korpus nawowy. Zapewne w drugiej ćwierci XIV wieku przemurowano fasadę i wzniesiono wieżę.
   W 1422 roku w wyniku najazdu polsko-litewskiego w trakcie wojny golubskiej, kościół uległ spaleniu. Być może zawaliły się wówczas sklepienia w korpusie nawowym, lecz prawdopodobniejsze jest iż nigdy nie zostały one wybudowane. Także informacja o rzekomym zamurowaniu okien nawy głównej w trakcie odbudowy jest błędna (lica murów nie posiadają śladów jakichkolwiek przemurowań). W XIX wieku nastąpiły kolejne przebudowy: podwyższono wieżę o jedną kondygnację, do korpusu dobudowano transept, a wschodni szczyt prezbiterium wymurowano na nowo.

Architektura

   Kościół został wzniesiony jako budowla pseudobazylikowa, trójnawowa z prostokątnym w planie dwuprzęsłowym prezbiterium i trójkondygnacyjną wieżą od zachodu, wtopioną w dolnej części w korpus nawowy. Do prezbiterium przylegała nieistniejąca już kaplica św. Wawrzyńca, później pw. św. Huberta. Budynek został wymurowany z cegły w wątku wendyjskim, z użyciem kamienia polnego w dolnych częściach ścian. Prezbiterium przekryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym na początku XIV wieku, natomiast nawy nakryte są drewnianymi stropami belkowymi. Zachowane w narożach korpusu i w zachodnich przęsłach naw bocznych koliste służki dowodzą zamierzonego pierwotnie przesklepienia całego kościoła.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Mroczko T., Architektura gotycka na ziemi chełmińskiej, Warszawa 1980.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Mikołaja w Chełmży.