Chełmno – miejskie mury obronne

Historia

Budowę murów obronnych w Chełmnie rozpoczęto w drugiej połowie XIII wieku. W pierwszej ćwierci XIV wieku obwarowania podwyższono. W wieku XV i XVI mury przeszły kolejne modernizacje w wyniku których ponownie je podwyższono, a w 1563 roku zamurowano blanki. Uszkodzone w czasie wojen szwedzkich obwarowania odnowiono w 1678 roku. Reperowano je także jeszcze w XIX wieku, lecz w latach 1860-1870 przeprowadzono prace rozbiórkowe wszystkich bram oprócz Grudziądzkiej, a także fragmentu murów na południe od niej.

Architektura

Długość obwodu murów obronnych wynosiła ponad 2300 metrów. Pierścień obwarowań poprowadzono wzdłuż krawędzi wysoczyzny i wykorzystano doskonałe, naturalne warunki obronne. W miejscach łatwiej dostępnych, tj. od strony wschodniej i zachodniej, znajdowały się fosy wypełnione wodą. Mur obronny wymurowano z cegły w wątku wendyjskim na fundamencie z głazów narzutowych. Pierwotne blankowanie murów posiadało zamurowane później strzelnice oraz odsadzkę od strony wewnętrznej, na której umieszczony był drewniany pomost skomunikowany z baszami i bramami.  Miasto posiadało 25-27 baszt, prezentujących różne typy: otwarte od strony miasta, zamknięte prostokątne, oraz okrągłe znajdujące się w południowym odcinku murów. Dostęp do miasta umożliwiały usytuowane przy wylotach ulic bramy, uzupełnione przedbramiami: Merseburska, Grudziądzka, Wodna, Franciszkańska, Tkacka, Toruńska oraz Mostowa.

Stan obecny

Chełmno jako jedno z nielicznych polskich miast poszczycić się może niemal w pełni zachowanym obwodem średniowiecznych murów obronnych. Wynosi on obecnie 80% ich pierwotnej długości wraz z zachowanymi 23 basztami. Najbardziej interesujące z nich to: Prochowa w której znajduje się dział archeologiczny Muzeum Ziemi Chełmińskiej, Dominikańska oraz Panieńska, gdzie mieści się siedziba Zastępu Rycerskiego z Chełmna. Do dzisiaj zachowała się także, położona po wschodniej stronie miasta Brama Grudziądzka, zachowana dzięki sakralnej funkcji, którą pełniła od XVII wieku oraz częściowo Brama Merseburska w obrębie zespołu klasztornego. W północno-zachodniej części miasta przy klasztorze pocysterskim usytuowana jest tzw Wieża Mestwina. Pochodzi ona z drugiej poł. XIII wieku i jest najprawdopodobniej częścią dawnej rezydencji krzyżackiej. Jednocześnie jest jednym z  nielicznych przykładów wieży mieszkalnej.

pokaż basztę Prochową na mapie

pokaż basztę Panieńską na mapie

pokaż Bramę Grudziądzką na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego