Chełmno – kościół Apostołów Piotra i Pawła

Historia

   Budowę kościoła Apostołów Piotra i Pawła rozpoczęli dominikanie w 4 ćwierci XIII wieku, chociaż  istnieją wcześniejsze fragmenty budowli późnoromańskiej z lat około 1240-1250. W pierwszej połowie XIV wieku zbudowano prezbiterium oraz korpus, początkowo w postaci niesymetrycznej dwunawowej hali o sześciu przęsłach, którą w 3 ćwierci XIV wieku przekształcono na niesymetryczną, trójnawową halę.
  Ważnym wydarzeniem w historii kościoła była przebudowa korpusu głównego w XVII wieku. Na sześciu potężnych filarach rozpięto barokowe sklepienie. Zmieniło to dotychczasowy halowy układ korpusu kościoła na bazylikowy. Przebudowano także kruchtę i zakrystię oraz klasztor.
   W 1720 roku miał miejsce pożar dachu, a w 1829 roku władze pruskie zlikwidowały zakon i wystrój kościoła został przeniesiony do innych kościołów katolickich. Rok później spłonęły przylegające do kościoła zabudowania klasztorne. Od 1841 roku nowy właściciel – gmina ewangelicka -adoptowała kościół do swoich potrzeb. Pozostawał on w ich rękach  aż do 1945 roku, kiedy to po ponad stu latach ponownie stał się świątynią  katolicką.

Architektura

   Kościół jest murowany z cegły, orientowany. W pierwszej połowie XIV wieku zbudowano korpus w postaci dwunawowej hali o sześciu przęsłach. Został on przebudowany w trzeciej ćwierci XIV wieku, dobudowano wówczas trzecią, bardzo wąską nawę północną. Prezbiterium kościoła jest trójprzęsłowe, zamknięte połową ośmiokąta. Jego długość wynosi 22,9 metra, szerokość 8,7 metra, a wysokość 19,2 metra. Jest to pierwsze na ziemi chełmińskiej tak bardzo strzeliste wnętrze. Na szczególną uwagę zasługują krzyżowo-żebrowe i gwiaździste sklepienia oraz rzeźbione wsporniki służek na ścianach. Od zewnątrz prezbiterium wzmocnione jest uskokowymi przyporami. Jego wnętrze niegdyś dostępne było jedynie dla zakonników. Kościół ma 54,5 metra długości wewnętrznej i 19,3 metra szerokości. Z uwagi na to, że stanął na skraju skarpy wiślanej posiada solidne fundamenty oraz mury, których grubość w prezbiterium wynosi 1,5 metra.
   Największą architektoniczną ozdobą świątyni jest piękny szczyt zachodni, który ma 31 metrów wysokości i 19 metrów szerokości. Jest on asymetryczny w stosunku do prezbiterium, co wyraźnie widać, gdy spojrzy się od stopni ołtarza w kierunku wejścia. Wchodząc do kościoła warto zwrócić uwagę na ostrołukowy, wykonany z profilowanej cegły, gotycki portal. We wnętrzu odkryto w 1969 roku pochodzące z XIV wieku freski przedstawiające Rzeź Niewiniątek i Golgotę.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego