Cesarzowice – kościół św Marcina

Historia

   Kościół św. Marcina w Cesarzowicach zbudowany został około połowy XIII wieku. Wzmianka z 1217 roku wspomniała wieś “Scizerovici” należącą jeszcze do kościoła w Ujeździe Górnym, a dopiero w 1276 roku poświadczony został kościół cesarzowicki.
   Świątynia rozbudowana została w XV wieku o zakrystię i podwyższoną wieżę, natomiast w XVIII stuleciu o nowożytną już kaplicę południową. Przekształcono też wówczas okna i przepruto nowe wejście od zachodu, zamurowując jednocześnie stare otwory. W 1966 roku przeprowadzono renowację kościoła.

Architektura

   Kościół zbudowany został z nieobrobionego, miejscowego kamienia, na niewielkim wzniesieniu w pobliżu wiejskiej drogi. Otrzymał formę jednonawowej budowli z węższym, czworobocznym prezbiterium po stronie wschodniej oraz z czworoboczną wieżą na osi fasady zachodniej, początkowo niezbyt wysokiej i niewiele przewyższającej mury nawy. Wieża otwarta była wewnątrz na przestrzeń nawy o wymiarach 9,4 x 6,8 metra, w której znajdowała się empora. Prezbiterium posiadało wielkość 5,6 x 5,3 metra i zwieńczenie w postaci sklepienia krzyżowego z żebrami spiętymi kamiennym zwornikiem. Nawę przykrywał drewniany strop. Wnętrze oświetlały stosunkowo duże, półkoliście zamknięte okna, natomiast wejście prowadziło poprzez lekko ostrołukowy portal przepruty pośrodku południowej ściany nawy.
   W okresie późnego średniowiecza, wykorzystując już cegłę, nadbudowano wieżę zachodnią oraz wzniesiono po północnej stronie prezbiterium zakrystię sklepioną ostrołukową kolebką. W wieży umieszczono dwa szczelinowe otwory (jeden w części XIII-wiecznej i jeden w części nadbudowanej) oraz większe okna dwudzielne, wychodzące na każdą stronę najwyższej kondygnacji na której zawieszono dzwony.

Stan obecny

   Kościół zachował się praktycznie w całości, lecz nowożytne przekształcenia spowodowały, iż nawa oraz prezbiterium w dużej części zatraciły średniowieczne cechy stylistyczne. Okna zostały powiększone, portal południowy zamurowany, a od południa prezbiterium dostawiono aneks kaplicy. Przetrwało natomiast oryginalne sklepienie w prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.