Bożnów – kościół Zwiastowania NMP

Historia

   Kościół w Bożnowie zbudowany został pod koniec XIII wieku, najpewniej w okolicach daty pierwszej znanej wzmianki o wsi (w 1291 roku książę Konrad głogowski sprzedał dochód z folwarku w Bożnowie). Już w 1296 roku kościół został bezpośrednio odnotowany w źródłach, kiedy to Konrad żagański nadał opatowi klasztoru augustiańskiego w Żaganiu patronat świątyni z Bożnowa.
   W XV wieku kościół powiększony został o zakrystię i wieżę. W okresie baroku obniżono wnętrze prezbiterium i przesklepiono je nowożytną kolebką z lunetami, która przecięła wysokie okno wschodnie. Przepruto wówczas także nowe okna od południa, a jednocześnie zamurowano okno w północnej ścianie nawy. W XIX wieku obniżono szczyty nawy, a jej wnętrze nakryto nowym stropem. Ostatnia duża renowacja kościoła miała miejsce w 1973 roku, kiedy to odsłonięto okno wschodnie.

Architektura

   Kościół wzniesiony został z kamieni narzutowych przy niewielkim dodatku cegieł w okiennych ościeżach, jako budowla orientowana względem stron świata, jednonawowa, z węższym prezbiterium po stronie wschodniej, zbudowanym na planie prostokąta o wymiarach wewnętrznych 10,15 x 6,35 metra. Nawa otrzymała kształt prostokąta długiego wewnątrz na 16,35 metra i szerokiego na 10,5 metra. Obie części kościoła przykryte zostały osobnymi dachami dwuspadowymi, tworząc typową dla XIII-wiecznego Śląska wiejską świątynię.
   Wnętrze kościoła oświetlały niewielkie, szeroko rozglifione na zewnątrz i do środka okna o ostrołukowych zwieńczeniach. Prawdopodobnie po dwa przepruto w północnej i południowej ścianie nawy, dwa w południowym murze prezbiterium i po jednym od północy i wschodu. To ostatnie jako, iż oświetlało ołtarz, wyróżniało się wielkością i wysokością. Wewnątrz nawę przykryto płaskim stropem, zaś prezbiterium drewnianą kolebką. Wejście do kościoła dość nietypowo prowadziło tylko od północy, po jednym ostrołukowym, uskokowym portalu do nawy i prezbiterium.
   W okresie późnego średniowiecza po północnej stronie prezbiterium dobudowano czworoboczną wieżę oraz zakrystię, przy czym musiano wówczas zamurować okno północne. Wieżę od północy wzmocniły dwie ukośnie ustawione przypory, natomiast nieduża zakrystia nie otrzymała z zewnątrz żadnych wzmocnień, pomimo założenia w dwóch przęsłach sklepień.

Stan obecny

   Obecnie widoczny jest pierwotny układ murów kościoła wraz z łukiem tęczowym, wschodnim oknem i oknem od strony północnej (pozostałe zostały powiększone). Przetrwała także zakrystia i wieża, podwyższona w okresie nowożytnym i zwieńczona nowym hełmem. Kościół obecnie wciąż pełni funkcje liturgiczne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości B-G), Wrocław 1990.
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.