Borysławice Zamkowe – zamek

Historia

   Powstanie zamku łączone jest z Wojciechem Jastrzębcem, biskupem poznańskim, krakowskim i arcybiskupem gnieźnieńskim, który wzniósł go około 1425 roku. Następcy biskupa prowadzili rozbudowy w XV i na początku XVI wieku.  Kolejni właściciele – Rusoccy i Szczawińscy nie zmienili już zasadniczo bryły zamku. Został on zniszczony w XVII wieku w latach wojen szwedzkich i nigdy potem nie był już odbudowywany.

Architektura

   Zamek wzniesiono na kępie pośród mokradeł nad rzeką Rgilewką, która osłaniała go od północy i zachodu. Został ukształtowany w trakcie czterech etapów. Wpierw powstało regularne założenie na planie prostokąta o wymiarach 21×25 metrów, składające się z murów obronnych, dwóch domów ulokowanych naprzeciwko siebie i wzmocnionych narożnymi przyporami, dziedzińca między nimi oraz otworu bramnego od zachodu. W narożu południowym umieszczono wieloboczną wieżyczkę.
   W drugiej, jeszcze XV-wiecznej fazie zamek został otoczony zewnętrznym murem obwodowym (38×41 metrów), dzięki któremu powstało międzymurze o szerokości 7 metrów. W zachodniej części wzniesiono budynek lub wieżę bramną, wystający poza linię nowego obwodu obronnego. W tej początkowej fazie zamek prezentował dość typowy dla Wielkopolski dwu-budynkowy schemat, spotykany w zamkach prywatnych i biskupich np. w Sierakowie, czy w Łowiczu lub Gosławicach.
   W trzeciej fazie pod koniec XV lub na początku XVI wieku rozbudowano bramę dodając niskie przedbramie, a nad dawną bramą wzniesiono trójkondygnacyjną, czworoboczną wieżę dekorowaną blendami. W ostatniej fazie w północno – wschodniej części międzymurza zbudowano nowy budynek wystający poza kurtynę murów obronnych. W XVII wieku powstał na dziedzińcu jednoizbowy dom naprzeciw bramy.

Stan obecny

   Dziś czytelna jest ruina zamku oraz wyniosły masyw ceglanej wieży bramnej. Zaniknął niestety zewnętrzny obwód murów obronnych. Zabytek jest w rękach prywatnych i otoczony nawodnioną fosą, co utrudnia jego zwiedzanie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Kajzer L. Zamki i dwory obronne w Polsce centralnej, Warszawa 2004.
Olejniczak K., Grody i zamki w Wielkopolsce, Poznań 1993.