Bolesławiec – zamek

Historia

    Pierwsza wzmianka o zamku Bolesława Pobożnego w Bolesławcu pochodzi  z 1268 roku. Nie znamy jego wyglądu, prawdopodobnie był to obiekt drewniany. Przygraniczne położenie Bolesławca i zagrożenie ze strony Śląska znajdującego się pod wpływami czeskimi, spowodowały w latach 30-tych XIV wieku, że król Kazimierz Wielki nakazał wznieść nowy ceglany zamek. Powstał on pośród nadrzecznych mokradeł w miejscu dawnego castrum Bolesława Pobożnego. Z tego okresu pochodzą najstarsze zachowane fragmenty zamku. W końcu XIV wieku stał się własnością Władysława Opolczyka, lecz po wojnie z Jagiełłą w latach 1391 – 1401 został zdobyty przez wojska polskie i stał się siedzibą starostwa. W 1704 roku został wysadzony przez wojska szwedzkie i służył odtąd jako darmowy kamieniołom dla okolicznej ludności.

Architektura

    Zamek wzniesiono na wysokich fundamentach z kamieni eratycznych, a górne partie zbudowano z cegieł, zespolonych zaprawą wapienno-piaskową. Początkowo było to proste założenie składające się z murów obwodowych i budynku bramnego oraz drewnianej zabudowy dziedzińca. W końcu XIV wieku z inicjatywy Władysława Opolczyka dokonano rozbudowy, wznosząc ośmioboczną wieżę główną i dostawiając do wschodniej części obwodu muru dwa budynki. Południowy posiadał wymiary 10,5 x 14 metrów. Podwyższono także mury obwodowe i dostawiono latrynę między powyższe budynki. Jeden z nich został zniszczony w czasie oblężenia przez wojska Jagiełły. Przebudowy zamku z XV-XVI wieku nie wprowadziły znaczących zmian, powstał jedynie nowy budynek między domami Opolczyka.
   Mur obwodowy zamku miał 170 metrów długości i składał się z parudziesięciu prostych, krótkich fragmentów łączonych ze sobą pod kątem rozwartym. Tworzył on zamknięty obwód o planie zbliżonym do owalu. Mur w części nadziemnej wznosił się na wysokość około 7-8 metrów, a jego grubość wynosiła 2,4 metra.  Ośmioboczna wieża posiadała ponad 22 metry wysokości i 8 metrów średnicy. W przyziemiu zastosowano kopulaste sklepienie. Pierwotne, jedyne wejście do niej znajdowało się na wysokości korony murów obwodowych.  Usytuowana była w głębi dziedzińca, po przeciwległej stronie bramy, jako dodatkowe ubezpieczenie i ostateczny punkt obrony.

Stan obecny

    Głównym elementem zamku który przetrwał do dnia dzisiejszego prawie w całości jest wielka, ośmioboczna wieża – stołp.  Zarówno w przyziemiu jak i na piętrze zachowały się otwory wejściowe, choć dolny został przebity w czasach nowożytnych. Widoczne są również fragmenty murów obwodowych. Wstęp na teren ruin wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Poklewski-Koziełł T., Średniowieczne zamki między Prosną i Pilicą, Łódź 1992.