Bieniów – kościół Niepokalanego Poczęcia NMP

Historia

   Kościół bieniowski został wzniesiony w drugiej połowie XIII wieku na miejscu starszej, późnoromańskiej świątyni, pochodzącej z początku XIII stulecia. Być może nie została ona nigdy ukończona, a prace z nieznanych powodów wstrzymano. Następnie rozebrano ją do poziomu fundamentów i wzniesiono nowy, a zarazem większy kościół. W XIV stuleciu przekształcono sklepianie nad prezbiterium, a przed 1481 rokiem nad nawą zastosowano nowe sklepienie późnogotyckie. Kolejne rozbudowy z XV wieku obejmowały wzniesienie wieży i zakrystii.
   Po przejściu parafian z Bieniowa na luteranizm w latach 20-tych XVI wieku, wprowadzono do wnętrza świątyni emporę. W 1760 roku, w trakcie odbudowy po pożarze kościoła, poszerzono otwory okienne oraz wyremontowano wieżę. W tym okresie zmieniono także kształt łuku tęczowego na półkolisty. Z czasów nowożytnych pochodzą również przybudówki po północnej stronie nawy.
   W takcie działań wojennych z 1945 roku kościół został poważnie zniszczony, zwłaszcza dachy i ściany elewacji południowej. Przejęty polską, katolicką ludność został odbudowany przy udziale niemieckich mieszkańców i ponownie konsekrowany w 1948 roku. Kolejne remonty przeprowadzono w latach 70-tych i 90-tych XX wieku. W 2012 roku w trakcie wymiany podłogi, której towarzyszyły badania archeologiczne, odsłonięto relikty starszych posadzek oraz murów fundamentowych późnoromańskiego prezbiterium.

Architektura

   Kościół wzniesiono w centrum wsi na niewielkim wzniesieniu, które otoczono ogrodzeniem wydzielającym cmentarz. W drugiej połowie XIII wieku osiągnął on formę budowli jednonawowej o wydłużonym korpusie i węższym, czworobocznym (nieco nieregularnym) prezbiterium. W jego wnętrzu w XIV wieku założono sklepienie krzyżowo – żebrowe, które zastąpiło wcześniejszą drewnianą kolebkę. Sklepienie żebrowe oparto na wspornikach w formie ceramicznych głów męskich. Nawa pierwotnie posiadała płaski drewniany strop, zastąpiony w drugiej połowie XV wieku późnogotyckim sklepieniem sieciowym. Prawdopodobnie z tego powodu w XVI wieku ściany korpusu nawowego wzmocniono od zewnątrz licznymi przyporami, umieszczonymi pomiędzy ostrołukowymi oknami. W XV wieku kościół powiększono również o niewielką zakrystię przy północnej ścianie prezbiterium oraz o czworoboczną wieżę przy fasadzie zachodniej korpusu nawowego. Jej najwyższą kondygnację przepruto z każdej strony dużymi ostrołukowymi, dwudzielnymi oknami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa zabytek.pl, kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny Bieniów.