Bielsko – zamek

Historia

    Zamek bielski powstał w drugiej połowie XIV wieku na miejscu wcześniejszej drewnianej strażnicy. Należał do książąt cieszyńskich i pełnił funkcję ich obronnej rezydencji. Za fundatora pierwszego zamku przyjmuje się księcia Przemysława I Noszaka. W ręce prywatne przeszedł w 1571 roku, wpierw do Promnitzów, potem Schaffgotschów, a następnie Sunneghów i Sułkowskich. W 1646 roku w trakcie wojny trzydziestoletniej zamek zdobyli i spalili Szwedzi. Ponownie uległ zniszczeniu w czasie wielkich pożarów miasta w 1659 i 1664 roku. W drugiej połowie XVII stulecia został odbudowany, lecz równocześnie przekształcony w założenie pałacowe. W kolejnych wiekach przeprowadzano mniejsze lub większe remonty, z których ostatnia przebudowa Sułkowskich w XIX wieku całkowicie zatarła pierwotny wygląd zamku.

Architektura

    Najwcześniejsza faza zamku to okazały budynek z kamienia wapiennego dostawiony do północnego odcinka bielskich murów obronnych. Była to budowla na rzucie trapezu o wymiarach 13×25 metrów z dwoma filarami wspierającymi dach. Całość założenia oddzielona była od strony miasta murem, a w bezpośrednim sąsiedztwie budowli zamkowej znajdowała się Dolna brama miejska.
    W XV wieku w obręb zamku włączono wieżę bramną murów miejskich, a w południowo zachodnim narożniku wzniesiono dwukondygnacyjną wieżę mieszkalną, broniącą zarazem wjazdu do zamku od południa. Od strony miasta zamknięto obwód murów łącząc wieżę z budynkiem bramnym oraz wzmocniono mur w partii południowo-wschodniej basztą. Przed południowym murem wzniesiono także drugi, zewnętrzny mur obronny oraz wykopano suchą fosę o szerokości około 10 metrów i głębokości około 3,5 metra.
    W XVI wieku przystosowywano zamek do roli pałacu, kosztem jego walorów obronnych. Powstały wówczas dwa dodatkowe, stosunkowo duże, piętrowe budynki, jeden po stronie zachodniej, drugi po wschodniej. Połączono je gankami murów obronnych z sąsiednimi, starszymi budowlami, zamykając ostatecznie przestrzeń wewnętrznego podwórca zamkowego.

Stan obecny

    W wyglądzie dzisiejszego zamku bielskiego ciężko wyobrazić sobie jego średniowieczny wygląd. Jedynie w północnym skrzydle przetrwało kamienne obramienie ostrołukowego wjazdu. Zachował się też portal w bocznym wejściu do bramy. Z oryginalnych murów zamkowych dostrzec możemy jedynie fragmenty, w tym kamienną strzelnicę kluczową. W dzisiejszym pałacu mieści się Muzeum Historyczne Bielska-Białej otwarte od środy do piątku w godz 9.00-16.00 oraz w soboty, niedziele i wtorki od 9.00 do 15.00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Strona internetowa muzeum.bielsko.pl, Odkrywanie bielskiego zamku.