Beszowa – klasztor Paulinów

Historia

   Budowę kościoła świętych Piotra i Pawła w Beszowej rozpoczęto z fundacji biskupa Wojciecha Jastrzębca w 1407 roku, a zakończono w 1423. Przeznaczony był wraz z przylegającym do niego klasztorem dla zakonu pustelniczego św. Pawła Pustelnika (Paulinów). Funkcje klasztorne pełnił do kasaty zakonu w XIX wieku. Wcześniej bo około 1690 roku dobudowano do kościoła kaplicę grobową rodziny Jagniątkowskich. Duże zniszczenia dotknęły kościół podczas działań wojennych w 1945 roku. Zburzeniu uległy wtedy zabudowania klasztorne oraz dach świątyni, uszkodzone zostały też okna i elementy wyposażenia.

Architektura

   Jest to kościół murowany z kamienia i czerwonej cegły w stylu gotyckim, trójnawowy z kwadratowym prezbiterium. Ściany zewnętrzne kościoła opięte są uskokowymi przyporami. Zachodnią elewację wieńczą gotyckie szczyty schodkowe, zaś nad prezbiterium góruje szczyt późnorenesansowy. Najciekawszym elementem architektury kościoła jest jego zachodni, gotycki, schodkowy portal o wykroju z laskowaniami. Oryginalne gotyckie sklepienia krzyżowo-żebrowe nakrywają tylko nawy boczne, zachowało się też jedno przęsło dawnego oratorium zakonnego, sklepione gwiaździście.
   Od południa do kościoła przylegała zakrystia i klasztorny kapitularz, nad którymi na piętrze znajdowały się pomieszczenia mieszkalne mnichów. Do południowo-zachodniego narożnika tego skrzydła dostawiona była arkada, dźwigająca galerię stanowiącą przejście do zachodniego skrzydła klasztornego. Arkada obecnie nie istnieje a kapitularz jest już tylko ruiną. Zachowało się natomiast piętrowe skrzydło zachodnie klasztoru z dwiema gwiaździście sklepionymi salami na parterze: refektarzem i salą opacką.

   Przy kościele stoi drewniana dzwonnica, której dokładna data budowy nie jest znana. Prawdopodobnie pochodzi z XVII wieku, choć może być znacznie starsza. Budowla ta jest na planie kwadratu, konstrukcji słupowo-ryglowej z nadwieszoną drugą kondygnacją, pokryta stromym dachem, zwieńczonym sterczyną z krzyżem.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.