Będzin – miejskie mury obronne

Historia

   Mury obronne w Będzinie zostały zapewne wzniesione w latach sześćdziesiątych XIV wieku, w miejscu fortyfikacji drewniano-ziemnych i powtarzają prawdopodobnie ich obrys. Był to okres szczególnie intensywnego rozwoju miasta, poświadczony budową również innych obiektów murowanych. Inwestycja przypadła na koniec panowania Kazimierza Wielkiego i budowa fortyfikacji miejskich oraz gruntowna przebudowa zamku wiązała się z obronną polityką króla, który był zapewne fundatorem i inwestorem obu obiektów. Brak wiadomości i śladów modernizacji obwarowań, choć wiadomo o remontach i przebudowach zamku w XV, XVI i XIX wieku, następujących po kolejnych okresach zniszczeń. Przebudowy te i naprawy musiały dotyczyć także murów miejskich, szczególnie po spaleniu miasta przez Szwedów w 1655 roku.

Architektura

   Obwód murów obronnych zakreślał kształt dość regularnego owalu wydłużonego w kierunku południkowym, spłaszczonego nieco od wschodu, z obu stron dochodził do zamku, usytuowanego w północno-zachodnim krańcu miasta. Całkowita długość linii obwarowań wynosiła około 1000 metrów.
    Mur obronny w Będzinie stanowił konstrukcję masywną, zbudowaną z kamienia łamanego na zaprawie wapiennej, zwieńczoną blankowanym krenelażem. Znaczne wymiary muru stawiają Będzin w rzędzie dobrze ufortyfikowanych miast polskich XIV wieku. Szerokość chodnika obrońców, wynosząca 1,2 — 1,3 metra, w zasadzie nie wymagała poszerzenia drewnianym pomostem. Z drewna natomiast wykonane były prawdopodobnie wejścia na mur.
    Mur wzmocniony był basztami, niestety ich liczby i rozstawu nie można dziś stwierdzić w pełni. Były zbudowane według jednakowej zasady i miały podobne wymiary, rozstawione były dość regularnie co 50—60 metrów. Stanowiły typowe dla polskich fortyfikacji tego okresu prostokątne wykusze w całości występujące na zewnątrz muru i otwarte do wnętrza miasta. Baszty były równej wysokości z murem oraz miały chodnik obrońców i blankowany krenelaż biegnące na tym samym poziomie co mur. Nie posiadały strzelnic na niższym poziomie. Miasto miało także dwie bramy, wschodnią zwaną Sławkowską lub Krakowską oraz Bytomską inaczej Wrocławską. Nie zachowały się one i ich wygląd nie jest znany, na podstawie planu z XIX wieku można jedynie przypuszczać, iż brama Sławkowska posiadała przedbramie.

Stan obecny

    Znaczne partie murów obronnych zachowały się w południowej i wschodniej części obwodu. Niedawno zostały wyremontowane i poddane częściowej rekonstrukcji.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Widawski J., Miejskie mury obronne w państwie polskim do początku XV wieku, Warszawa 1973.