Bartoszyce – miejskie mury obronne

Historia

   Miasto Bartoszyce (Bartenstein) powstało z osady rozwijającej się przy zamku wzniesionym przez Krzyżaków w 1240 roku. W 1326 roku otrzymało przywilej lokacyjny, powtórzony następnie w 1332 roku. Szybki rozwój spowodował wybudowanie około 1359 roku murów obronnych, z których do dnia dzisiejszego najokazalszą pozostałością jest wieża Bramy Lidzbarskiej. Choć jej najniższe partie pochodzą z tego okresu to do obecnej wysokości została nadbudowana w 1468 roku.
   Pierwszą poważną próbę obwarowania bartoszyckie przeszły w trakcie wojny trzynastoletniej. Mieszczanie opowiedzieli się na jej początku po stronie króla polskiego, w związku z czym Krzyżacy przez cztery lata dążyli do odbicia miasta. W 1458 roku nie powiódł im się atak na miasto, szturm został skutecznie odparty.

Architektura

   Obwarowania bartoszyckie założono na planie zbliżonym do owalu. Zostały zbudowane z cegły na fundamencie z kamieni polnych o grubości do 90 cm. Ich wysokość przekraczała 4 metry. Zwieńczone były krenelażem, posiadały także nadwieszany, drewniany chodnik dla obrońców.
   Mur obronny wzmacniało przynajmniej sześć baszt, nierównomiernie rozmieszczonych w obwodzie murów. Miały one formę półcylindrycznych i trójbocznych wykuszy, otwartych od strony miasta. Zewnętrzną strefę obrony stanowił system fos, utworzony poprzez przekopanie trzech stawów, zasilanych wodami rzeki Łyny.
   Do miasta prowadziły trzy bramy: Lidzbarska od strony południowej, Królewiecka od strony zachodniej i Młyńska od strony wschodniej. Brama młyńska i Królewiecka posiadały przedbramia wzmocnione cylindrycznymi wieżami, połączonymi poprzez szyje z właściwymi wieżami bramnymi. Brama Lidzbarska została wzniesiona z cegły w stylu gotyckim, jako budowla czterokondygnacyjna na rzucie prostokąta. W jej dolnej kondygnacji przebito ostrołukowy przejazd, od dawnego przedpola poprzedzony wnęką na bronę. W fasadzie od strony zewnętrznej umieszczono symetrycznie rozmieszczone, małe okna. Ozdobą budowli są bielone fryzy, rzędy blend oraz wysokie późnogotyckie szczyty schodkowe, również dekorowane blendami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Sypek A., Sypek.R., Zamki i obiekty warowne Warmii i Mazur, Warszawa 2008.