Banie – miejskie mury obronne

Historia

    Banie wraz z okolicznymi ziemiami zostały przez  księcia Barnima I nadane w 1234 roku Zakonowi Templariuszy, a lokację przeprowadzono przez 1296 rokiem. W rozwijającym się mieście w pierwszej połowie XIV wieku rozpoczęto budowę murów obronnych. W 1345 roku joannici, którzy przejęli własność skasowanego zakonu templariuszy, uznali zwierzchnictwo nad miastem Barnima III. Książę zachował prawo do obsadzania burmistrza, patronatu nad kościołem i połowę dochodów z sądownictwa. Joannici zastrzegli sobie nadzór nad obwarowaniami miejskimi.
    W 1399 roku w Baniach zamordowany został przez mieszkańców komandor joannicki Dethloff von Walmoden, który przybył do miasta, aby zlustrować mury obronne. Za karę miasto musiało płacić zakonnikom rocznie 25 guldenów i wystawić pod murami krzyż morderstwa. Zniesienie opłat i krzyża nastąpiło dopiero w 1553 roku.
    Podczas walk pomorsko-brandenburskich w 1478 roku miasto przechodziło z rąk do rąk i zostało dotkliwie zniszczone. Spalono większość zabudowy a mury miejskie częściowo rozebrano. Kolejne zniszczenia przed którymi nie uratowały przestarzałe i zrujnowane już obwarowania, przyniosła wojna trzydziestoletnia w XVII wieku, wielki pożar miasta z 1690 roku i wojna siedmioletnia w XVIII stuleciu.  W roku 1766 rozebrano resztki przetrwałych dotąd obwarowań.

Architektura

    Mury obronne rozplanowane były na obrysie owalu o powierzchni około 15 ha. Z uwagi na położenie pierwotnie dostępu do miasta broniły jeziora i rozlewiska Tywy, a następnie szeroka fosa i wał ziemny. Obwód murów wynosił około 1430 metrów, grubość muru 1,3 metra, a wysokość 6 metrów. Linia murów wzmocniona była nieregularnie rozstawionymi dwudziestoma basztami wykuszowymi o półkolistych i prostokątnych kształtach. W XV wieku część z nich została przebudowana na baszty zamknięte. Do miasta prowadziły dwie bramy: Dolna (zwana także Chojeńską) od strony zachodniej oraz Górna czyli Pyrzycka od strony wschodniej. Miały one postać niskich wież bramnych  z prostymi przedbramiami.

Stan obecny

    Do dnia dzisiejszego przetrwała jedynie cylindryczna Baszta Prochowa (pierwotnie nazywana Więzienną) zachowana w ogródku plebanii kościoła Matki Bożej. Znajdowała się ona w północnej części obwodu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kuna M., Średniowieczne mury miejskie w powiecie gryfińskim na tle sieci miast warownych Pomorza Zachodniego i dawnej wschodniej Brandenburgii, “Rocznik Chojeński” nr 7, s.37-76, Chojna 2015.