Ikšķile (Uexküll) – kościół św Meinharda

Historia

   Kościół w Uexküll powstał z inicjatywy św Meinharda, kanonika augustiańskiego z Segebergu, który co najmniej od 1182 roku zaangażowany był w szerzenie chrześcijaństwa w Inflantach. Dzięki pomocy kupców z Gotlandii, którym często towarzyszył jako misjonarz podczas wypraw handlowych, oraz za zgodą księcia połockiego, około 1185 roku udało mu się zbudować dla nawróconych Liwów kamienny kościół w Uexküll. W 1188 roku Meinhard uzyskał od papieża tytuł biskupa, co podniosło świątynię do rangi katedry i prawdopodobnie spowodowało jej przebudowę z dotychczasowej kaplicy na większą budowlę o funkcjach także obronnych. Meinhardowi udało się także zjednać litewskich książąt Anno i Kaupo, oraz uzyskać wsparcie innych duchownych, m.in. Teodoryka von Treiden, założyciela klasztoru w Dyjamencie.
    Meinhard zmarł w 1196 roku, a jego następcą został cysters Bertold Schulte. Napotkał on opór ze strony Liwów, którzy wypędzili go z Inflant. Wówczas rozpoczął on w północnych Niemczech głosić potrzebę zbrojnej wyprawy przeciw poganom, co po poparciu przez papiestwo, doprowadziło w 1198 roku do pierwszej wyprawy krzyżowej nad Dźwinę w trakcie której Bertold poległ.  Kolejny biskup Uexküll, Albert von Bekeshovede w 1200 roku poprowadził kolejną wyprawę, a jednym z jej efektów było założenie rok później Rygi, która położona nad brzegiem morza, lepiej nadawała się na bazę dla podbojów. Tam też przeniesiono siedzibę biskupstwa, a Uexküll utraciło dotychczasowe znaczenie duchowe i administracyjne.
   W kolejnych latach kościół św Meinharda pełnił rolę świątyni parafialnej, Uexküll stanowiło zaś jedno z dóbr nadawanych przez biskupów ich świeckim wasalom. Na początku XIII wieku było kilkakrotnie atakowane przez pogańskie oraz ruskie wojska z Połocka, jednak obeszło się bez większych zniszczeń. Od 1257 roku właściciele Uexküll włączyli nazwę tej miejscowości do swego rodowego nazwiska, dając początek ważnemu rodowi von Uexküll. Nie wiązało się to jednak z żadną większą przebudową lub rozbudową.
    Średniowieczna budowla ucierpiała w trakcie XVII wiecznych wojen między Polską, Szwecją i Rosją. W kolejnych wiekach była restaurowana, po raz ostatni poważnej przebudowy dokonano pod koniec XIX wieku. Ostatecznie kościół został zniszczony podczas pierwszej wojny światowej.

Architektura

    Założenie w Uexküll składało się z kościoła, na południe od którego wydzielono otoczony murem dziedziniec, w którego wschodniej części wzniesiono niewielki kamienny budynek. Następnie po wschodniej stronie założono kolejny obronny dziedziniec, pełniący prawdopodobnie funkcje schronienia dla miejscowych neofitów. Kościół był niewielką budowlą z centralnym filarem w nawie głównej i prezbiterium zakończonym pierwotnie apsydą.

Stan obecny

    Do czasów współczesnych z zabytku pozostały jedynie niewielkie ruiny kościoła, niestety przykryte brzydkim i rzucającym się już z daleka dachem. Obecnie kościół znajduje się na trudno dostępnej małej wyspie, powstałej w wyniku budowy tamy i spiętrzenia wody w latach 70-tych XX.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego