Historia
Wieża w Grangemore prawdopodobnie zbudowana została w późnym okresie średniowiecza. Choć okoliczne ziemie pierwotnie należały do królewskiego rodu O’Dowd (gael. Ó Dubhda), to wieża zapewne stanowiła własność mnichów pracujących na miejscowym folwarku i mogła być siedzibę osoby administrującej majątkiem grangii. Z tego też powodu wieża mogła podupaść i ostatecznie zostać porzucona po rozpoczęciu w XVI wieku działań reformacyjnych. Jej ostateczny kres nastąpić mógł podczas irlandzkich powstań z końca tamtego stulecia lub z lat 40-tych XVII wieku.
Architektura
Wieża zbudowana została po południowej stronie strumienia, ku któremu teren lekko opadał. Prawdopodobnie znajdowała się w otoczeniu zabudowań gospodarczych klasztornej grangii i w sąsiedztwie usytuowanego po stronie wschodniej kościoła, odległego zaledwie o około 4 metry. Wieża była niewielką budowlą, założoną na planie czworoboku o wymiarach około 8,2 × 7,8 metra, mieszczącą co najmniej dwie kondygnacje. Jej mury wzniesiono z bloków wapienia i piaskowca o rożnej wielkości, od łamanych wąskich i podłużnych płyt, po masywniejsze ciosy, przeważnie układane w narożnikach. Podstawę wieży wzmocniono skarpą cokołową.
Przyziemie wieży w ścianie wschodniej mieściło wejście, zamykane drzwiami blokowanymi ryglem zasuwanym do otworu w murze. Tuż za nimi w grubości muru znajdowała się klatka schodowa, zaczynająca się prostym biegiem, następnie przechodzącym w część spiralną. Na wprost wejścia znajdowało się pomieszczenie przyziemia, doświetlane trzema otworami szczelinowymi, umieszczonymi po jednym w każdej ścianie, za wyjątkiem wejściowej. Otwory te były prostokątne, rozglifione do wnętrza, od środka osadzone w szerokich wnękach. Brak jakichkolwiek udogodnień mieszkalnych w przyziemiu wskazywałby, że pełniło rolę spiżarni i składu.
Pierwsze piętro dostępne było wspomnianą powyżej klatką schodową w narożniku północno-wschodnim. Wiodła ona do pomieszczenia oświetlanego dwoma wąskimi prostokątnymi oknami: północnym i zachodnim. Każde z nich we wnęce wyposażono w ścienną półkę. W ścianie wschodniej znajdowało się wejście do korytarza w grubości muru, ciągnącego się następnie przez całą długość ściany południowej i zakończonego latryną w narożniku południowo-zachodnim. W ścianie wschodniej znajdować się także mogło wejście, prowadzące przez nadwieszany ganek do sąsiedniego kościoła. Pomiędzy kondygnacjami ukryto jeszcze komorę, umieszczoną nad wejściem i dostępną wyłącznie przez właz w podłodze.
Stan obecny
Wieża jest dziś porzuconą ruiną, zachowaną w wysokości dwóch kondygnacji. Obie kondygnacje mają pełen obwód muru, ale w ścianach widoczne są liczne ubytki, przede wszystkim w miejscach otworów okiennych i portalowych oraz w narożnikach, skąd szabrowano kamień ciosowy. Obok wieży znajdują się znacznie zdegradowane ruiny średniowiecznego kościoła. Wstęp na teren kościoła i otaczającego go cmentarza jest wolny, ale sama wieża prawdopodobnie leży już na terenie prywatnym.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
McHale C., The O’Dubhda Family History, Inniscrone 1990.
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.