Historia
Wieża Grange zbudowana miała zostać pod koniec XV wieku, z fundacji anglo-normańskiej, ale wówczas już przesiąkniętej gaelicką kulturą rodziny Birminghamów, posiadającej na obszarze hrabstwa Kildare wiele innych siedzib mieszkalno-obronnych. Wieża Grange była zamieszkiwana w XVI wieku i bez zniszczeń przetrwała okres XVII-wiecznego powstania irlandzkich katolików. Nie została spalona, ani skonfiskowana nawet w latach 50-tych tamtego stulecia, w trakcie interwencji wojskowej angielskich oddziałów Olivera Cromwella. Z powodu ciągłego pełnienia funkcji mieszkalnych została wówczas przebudowana. W pierwszej połowie XVIII stulecia przeszła na własność rodziny Tyrrell, która w sąsiedztwie wieży wzniosła gregoriańską rezydencję. Dzierżyła ją aż do w 1988 roku, gdy została przekazana pod opiekę Urzędu Robót Publicznych (ang. Office of Public Works).
Architektura
Wieża Grange zbudowana została na planie czworoboku o długości 8,5 metra i szerokości 6,6 metrów. Była to więc budowla niewielka, w porównaniu z innymi późnośredniowiecznymi irlandzkimi domami wieżowymi, wzniesiona na pagórkowatym terenie, pozbawionym większych różnic wysokości. Jak wszystkie budowle tego typu nie stała pierwotnie w osamotnieniu, lecz musiała sąsiadować z zabudową gospodarczą, jaka nie zmieściła się we wnętrzu budynku. Stajnie, kuchnia, browar, spichrze, czy różnego rodzaju szopy musiały być konstrukcji drewnianej lub szachulcowej. Niewykluczone, że całość otoczona była obwałowaniami o lekkiej konstrukcji.
Wieża zbudowana została z kamienia łamanego, układanego bez zachowania równych warstw, jedynie narożniki zaakcentowano większymi ciosami. Przyziemie budynku na całym obwodzie wzmocniono niezbyt wydatną skarpą cokołową. Koronę murów zapewne pierwotnie wieńczyło blankowane przedpiersie, za którym znajdował się dookolny chodnik straży. W ścianach wieży dominowały wąskie otwory okienne, zamykane półkoliście i oślimi grzbietami. Pośród tych drugich na wyższych piętrach umieszczono okna dwudzielne. Otwory w przyziemiu były rozglifione nie tylko do wnętrza, ale i na zewnątrz, z poszerzającym się rozwarciem ku dołowi. Otwór wejściowy znajdował się przy narożniku w ścianie zachodniej.
Wnętrze wieży podzielone było na cztery główne kondygnacje, każdą z jednym dużym pomieszczeniem w obrębie murów obwodowych. Skomunikowano je za pomocą wąskiej spiralnej klatki schodowej, osadzonej w grubości muru w narożniku północno-zachodnim. Oprócz niej niezbyt grube mury były w stanie pomieścić tylko latrynę na poziomie trzeciej kondygnacji. Funkcję kolejnej latryny mógł pełnić niewielki wykusz nadwieszony na przedpiersie (nie osadzono go bezpośrednio nad wejściem). Jak w większości domów wieżowych ciemne i nieogrzewane przyziemie mogło pełnić funkcje gospodarcze. Pomocniczą rolę mogła mieć także druga kondygnacja, natomiast najwyższe piętra musiały być mieszkalne.
Stan obecny
Wieża zachowała do czasów współczesnych całą bryłę, ale uległa dość znaczącym modyfikacjom w okresie nowożytnym, zwłaszcza w XVII i XVIII wieku. Przekształcone zostało przedpiersie, które zwieńczono wymyślnym krenelażem, przy krótszych ścianach umieszczono kominy dla zainstalowanych we wnętrzu nowych kominków, a także powiększono i zmodyfikowano kształt większości otworów okiennych. Nowożytne zapewne są również wszystkie gzymsy okapowe nad oknami. Do późnośredniowiecznej budowli przylega obecnie rezydencja z epoki georgiańskiej, między innymi zasłaniająca pierwotne wejście do wieży.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.