Historia
Kościół parafialny zbudowany został w osadzie Glengora w XIII wieku, przypuszczalnie z fundacji miejscowych właścicieli ziemskich z anglo-normańskiego rodu de Lacy. W 1410 roku odnotowany został pod wezwaniem św. Mikołaja. Prawdopodobnie XV wiek i początek XVI stulecia był okresem największej świetności kościoła, który pod patronatem earlów Desmond został powiększony o kilka późnogotyckich kaplic. Niewykluczone, że kościół został spalony na przełomie XVI i XVII wieku, w czasie działań militarnych wojny dziewięcioletniej. Do kolejnych zniszczeń i zapewne ostatecznego porzucenia doprowadzić mogło powstanie irlandzkich katolików z lat 40-tych XVII wieku oraz jego brutalne stłumienie przez angielskie wojska Olivera Cromwella.
Architektura
Kościół św. Mikołaja zbudowany został po wschodniej stronie meandrującej rzeki Camoge i prostego traktu, wiodącego z Limerick na północy do Cork na południu. W średniowieczu usytuowany był w odległości około dwustu metrów od leżącego na południowym-zachodzie zamku. Otaczać musiał go cmentarz (ogrodzony w celu zabezpieczenia przed zwierzętami i oddzielenia strefy sacrum), a w nieco dalszej odległości zabudowania mieszkalno-gospodarcze osady targowej o charakterze niewielkiego miasta. Było ono nieufortyfikowane, lub otoczone jedynie lekkimi obwarowaniami o konstrukcji drewniano-ziemnej.
Kościół początkowo był budowlą jednodzielną, salową, bez wyodrębnionego zewnętrznie prezbiterium, wzniesioną na planie prostokąta o wewnętrznej długości około 21 metrów i szerokości 6,4 metra. Prawdopodbnie w XV wieku zbudowana została południowa kaplica lub ramię transeptu o prostokątnym rzucie i dłuższej osi prostopadłej do osi korpusu kościoła. Jej wymiary były znaczne, miała bowiem około 9 metrów długości i 6,1 metra szerokości. Zarówno korpus kościoła, jak i późnogotycki aneks przykryte były własnymi dachami dwuspadowymi, z trójkątnymi szczytami skierowanymi na zachód, wschód i południe. Możliwe, że po północnej stronie korpusu znajdowały się mniejsze późnogotyckie kaplice, wzmiankowane w przekazach pisemnych.
Pierwotnie oświetlenie kościoła zapewniały wąskie okna lancetowate, szeroko rozglifione do wnęk w wewnętrznych elewacjach i sfazowane od zewnątrz. W ścianie wschodniej trzy okna utworzyły popularną w okresie wczesnego gotyku triadę o piramidalnym układzie (środkowe okno wyższe od dwóch bocznych). W ścianie zachodniej korpusu osadzono jedynie bardzo małe okno wschodzące w część szczytu. Kolejne okna jednodzielne oświetlały kościół od północy i południa, głównie w części wschodniej. W ścianie szczytowej późnogotyckiej kaplicy przepruto duże okno ostrołuczne, zapewne pierwotnie wypełnione trójdzielnym maswerkiem. Ze względu na duże rozmiary kaplicy, kolejne okna musiały się znajdować w ścianach wschodniej i zachodniej. Wejścia znajdowały się w ścianie północnej i południowej, naprzeciwko siebie.
Stan obecny
Kościół jest dziś niezabezpieczoną ruiną, składającą się z murów XIII-wiecznego korpusu i późniejszej, zapewne XV-wiecznej ściany szczytowej południowej kaplicy. W całości zachowała się wschodnia ściana szczytowa, włącznie z triadą wczesnogotyckich okien. W południowej ścianie szczytowej, oprócz uszkodzonego obramienia okiennego, widoczna jest piscina z trójlistnym zamknięciem. Prosta półka ścienna znajduje się w południowej ścianie korpusu. Okna i portale w ścianach wzdłużnych kościoła zostały rozgrabione z ciosowych ościeży, natomiast w ścianie zachodniej przetrwało jedno małe okno, przekształcone z ostrołucznego na prosto zamknięte.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Begley J., The Diocese of Limerick Ancient and Medieval, Dublin 1906.
Bradley J., Halpin A., King H.A., Urban Archaeological Survey, Part XVII, County Limerick, [b.m.w.] 1989.
Salter M., Medieval churches of Ireland, Malvern 2009.
Westropp T.J., A Survey of the Ancient Churches in the County of Limerick, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 25, 1904/1905.