Historia
Wieża mieszkalna Glashare (gael. Glaise an Áir) zbudowana została na miejscu zasiedlonym już od okresu wczesnego średniowiecza. Ufundowana została przez ród Fitzgeraldów, earlów Kildare, jako ochrona ich przygranicznych ziem przed Butlerami z Mountgarret, wpływową boczną gałęzią rodziny, której główne siedziby znajdowały się w Ballyragget i Balleen. Wieża zbudowana została na początku XVI wieku, lub jeszcze w XV stuleciu, a następnie zmodernizowana do wykorzystania broni palnej. Z pewnością nie służyła Fitzgeraldom za rezydencję, gdyż dysponowali oni ważniejszymi i starszymi siedzibami w bezpieczniejszych rejonach hrabstwa. W Glashare utrzymywali oni jedynie garnizon, być może znajdujący się pod dowództwem mniej ważnego członka rodu. Pomimo tego około 1515 roku Glashare przejęte zostało przez Butlerów. Wieża była przez nich częściowo modernizowana we wczesnym okresie nowożytnym i oddawana w dzierżawę, między innymi rodzinie Grace z Foulkscourt. Pełniła funkcje mieszkalne aż do 1840 roku.
Architektura
Wieża zbudowana została na fragmencie równego terenu, w bliskiej odległości od płynącego po stronie zachodniej strumienia. Jej podstawa utworzona została na planie czworoboku o długości 12,5 metrów i szerokości 9,9 metrów, z dłuższymi bokami mniej więcej na osi wschód-zachód. Choć wieża nieco się zwężała w górnych partiach, ogólnie była to budowla masywna, wysoka i okazała, wzniesiona z kamienia łamanego i gruzu, a także z dużych bloków ociosanego kamienia wzmacniających narożniki. Mury zwieńczone były przedpiersiem z krenelażem, za którym funkcjonowała dookolna, niezadaszona galeria obronna, otaczająca dach najwyższej kondygnacji.
W średniowieczu otwory okienne i strzeleckie wieży w większości miały formy szczelinowe. W poszczególnych ścianach były przeprute niesymetrycznie, co urozmaicało elewacje. Mniej ważne pomieszczenia i przestrzenie doświetlały proste szczeliny. Te które pełniły funkcję strzelnic miały koliste rozszerzenie u dołu, albo krótszą poprzeczną szczelinę. Typowym dla irlandzkich wież mieszkalnych rozwiązaniem było umieszczenie szczelinowych otworów także w samych narożnikach budynku, celem pokrycia jak największej przestrzeni i wyeliminowania ślepych pól. Pomieszczenia mieszkalne oświetlały nieco szersze i wyższe, ale nadal wąskie okna z półkolistymi zamknięciami lub z tak zwanymi oślimi grzbietami. Na piętrach część z tych ostatnich miała formę dwudzielną.
Wnętrze wieży podzielone zostało na pięć głównych kondygnacji, skomunikowanych za pomocą spiralnej klatki schodowej w narożniku północno-zachodnim. Słabo oświetlone przyziemie musiało pełnić wyłącznie funkcje gospodarcze, jako skład magazynowy i spiżarnia. Pomocnicze funkcje musiała mieć także druga kondygnacja. Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się na trzech najwyższych, ogrzewanych kominkami piętrach, przy czym reprezentacyjna aula mogła się mieścić na najbardziej przestronnym najwyższym piętrze.
Stan obecny
Wieża za sprawą bardzo długiego użytkowania (jak na warunki panujące w Irlandii), przetrwała do dnia dzisiejszego w dobrym stanie. Uległa jednak częściowej przebudowie, od strony zewnętrznej najbardziej widocznej w postaci szeregu nowożytnych otworów okiennych i drzwiowych. Prace modernizacyjne wprowadziły na miejscu wąskich późnogotyckich okien szerokie i proste okna czworoboczne, na najwyższym piętrze obramione przy wykorzystaniu cegły. Zapewne przekształceń nie uniknęły także wnętrza, ale obecnie są one niedostępne, ze względu na znajdowanie się wieży na terenie prywatnego gospodarstwa rolnego.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Kennington McCarthy J., Castles in Space. An Exploration of the Space in and Around the Tower Houses of South-East Kilkenny, Belfast 2007.
O ’Kelly S., The Place-Names of County Kilkenny, Kilkenny 1985.
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.