Historia
Kościół w osadzie Garryvoe zbudowany został prawdopodobnie w XV wieku, w okresie charakteryzującym się w Irlandii względnym dobrobytem, zapewne przy wsparciu miejscowych właścicieli ziemskich z rodu Carew. Musiał być najważniejszym budynkiem użyteczności publicznej dla lokalnej społeczności. Stanowił miejsce wspólnych praktyk religijnych, finansowanych dzięki dziesięcinie oraz darowiznom pochodzącym od przedstawicieli wszystkich warstw społecznych. Już około połowy XVI wieku mógł podupaść, ze względu na postępującą reformację. Zniszczenie i porzucenie budynku przyniosło powstanie z 1641 roku i jego pacyfikacja przez angielskie wojska Olivera Cromwella. W 1669 roku kościół znajdował się już w ruinie.
Architektura
Kościół był bardzo prostą budowlą salową na planie prostokąta o wymiarach 16 x 7 metrów, typową dla irlandzkiej wsi w okresie późnego średniowiecza. Była to budowla bezwieżowa, pozbawiona aneksów i bez wyodrębnionego zewnętrznie prezbiterium. Całość nakrywał dach dwuspadowy, oparty na prostych, trójkątnych szczytach od wschodu i zachodu, przy czym nad szczytem zachodnim znajdowała się dzwonnica. Konstrukcję dachu kryto strzechą, łupkiem lub gontem. Kościół wzniesiony został z dużych brył łamanego i zgrubnie opracowanego kamienia, uzupełnianego gruzem w celu wypełnienia szczelin i wyrównania warstw. Lepiej opracowane bloki wykorzystano do wzmocnienia narożników i krawędzi szczytów.
Wnętrze kościoła, pomimo niedużych rozmiarów, musiało tonąć w półmroku, gdyż oświetlane było tylko czterema wąskimi oknami, po jednym z każdej strony świata. W ścianie zachodniej, w przestrzeni szczytu, umieszczono prosty otwór szczelinowy. Okna północne i południowe przepruto we wschodniej części kościoła, tak by oświetlały ołtarz. Obydwa były rozglifione do wnętrza, fazowane od zewnątrz, zamknięte łukiem w tak zwany ośli grzbiet. Nieco większe, dwudzielne okno, umieszczono na osi ściany wschodniej. Również ono zostało rozglifione do wnętrza, sfazowane od zewnątrz i zamknięte dwoma starannie opracowanymi oślimi grzbietami.
Wejście do kościoła umieszczono w typowym miejscu dla późnośredniowiecznych wiejskich budowli sakralnych, mianowicie w zachodniej części ściany południowej. Osadzony został tam fazowany portal o ostrołucznym zamknięciu. W środku kościół nie był podsklepiony, co nie powinno dziwić ze względu na brak przypór i ogólną prostotę konstrukcji. Zastosowano otwartą więźbę dachową, ale nad zachodnią częścią kościoła znajdował się płaski strop, wydzielający pomieszczenie dla kapłana, doświetlane wspomnianym powyżej wysokim oknem szczelinowym. We wschodniej części kościoła w ścianach umieszczono aż trzy wnęki i półki ścienne, z których jedna, ostrołuczna, mieściła piscinę.
Stan obecny
Kościół jest dziś niezadaszoną ruiną, ale zachował pełen obwód muru, włącznie z dwoma szczytami, portalem wejściowym, czterema oknami (wschodnie utraciło centralny szpros) i trzema wnękami ściennymi w środku. Stanowi bardzo dobry przykład późnośredniowiecznej wiejskiej budowli sakralnej, jakie kiedyś licznie wznoszono na terenie Irlandii. Wstęp na teren budowli jest wolny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Noonan D., Heritage Churches of County Cork, Cork 2015.
Salter M., Medieval churches of Ireland, Malvern 2009.